شناسایی و اولویت‌بندی تهدیدات و بحران‌های مؤثر بر امنیت گردشگران در شهرهای ایلام و دزفول

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

ناهید آریانژاد ¹

سعید ملکی ²

مجید گودرزی ³

¹ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

² استاد گروه جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

³ دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.97768.1633

چکیده

صنعت گردشگری به دلیل ماهیت پویای خود، وابستگی عمیقی به مؤلفه «امنیت» دارد و هرگونه اختلال در آن، می‌تواند جریان سفر را متوقف سازد. با این حال، وقوع طیف گسترده‌ای از تهدیدات طبیعی، انسانی و کالبدی، همواره مقاصد گردشگری را در معرض آسیب‌پذیری قرار داده است؛ لذا شناخت و مدیریت این بحران‌ها نه تنها برای حفظ جان و سلامت گردشگران، بلکه به عنوان شرط بقا و پایداری اقتصادی مقاصد گردشگری، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر محسوب می‌شود. در همین راستا در این پژوهش به شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های مؤثر بر تهدیدات و بحران‌های مؤثر بر امنیت گردشگران در شهرهای ایلام و دزفول پرداخته شده است که ابتدا با مطالعه ادبیات موضوع و بررسی تجارب سایر شهرهای مشابه، تهدیدات و بحران‌های مؤثر بر امنیت گردشگران، شناسایی شدند. سپس با استفاده از تکنیک ترکیبی ای ان پی و دیمتل، اهمیت نسبی هر یک از این شاخص‌ها از دیدگاه 50 نفر از خبرگان حوزه برنامه‌ریزی شهری، گردشگری و محیط‌زیست تعیین گردید. بر اساس نتایج حاصل از تکنیک DANP در بررسی تهدیدات و بحران‌های مؤثر بر امنیت گردشگران در شهرهای ایلام و دزفول، نشان داد که الگوی تهدیدات مؤثر بر امنیت گردشگران در شهرهای ایلام و دزفول ماهیتی چندبعدی دارد، اما مخاطرات طبیعی و زیست‌محیطی و تهدیدات کالبدی_زیرساختی به‌عنوان پیشران‌های اصلی ناامنی گردشگری بیشترین نقش و تعامل را ایفا می‌کنند. در مقابل، ابعاد مدیریتی–نهادی و بهداشتی–سلامت اگرچه در رتبه‌های پایین‌تر قرار دارند، اما به‌طور معناداری شدت و پیامد سایر تهدیدات را تشدید یا تعدیل می‌نمایند. تحلیل زیرشاخص‌ها نشان داد که مؤلفه‌های مرتبط با سلامت و بهداشت عمومی، از جمله آلودگی‌های محیطی، شیوع بیماری‌های واگیردار و آلودگی آب، بحرانی‌ترین عوامل آسیب‌پذیری امنیت گردشگران هستند. همچنین ناایمنی جاده‌های مواصلاتی، کمبود مراکز درمانی مجهز و ناآرامی‌های اجتماعی از مهم‌ترین تهدیدات مؤثر شناسایی شدند.

کلیدواژه‌ها

گردشگری مدیریت بحران

امنیت گردشگران

مدل Danp

شهر ایلام و دزفول

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---