تحلیل جریانات شبکه مهاجرت در شهرستان های استان خوزستان.

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

اصغر طهماسبی ¹

فرهاد عزیزپور ¹

نرگس فلاحی ²

¹ دانشگاه خوارزمی تهران

² دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه خوارزمی

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.97325.1627

چکیده

این پژوهش تحلیل شبکه جریانات مهاجرتی شهرستان‌های استان خوزستان و بررسی نقش متغیرهای اقتصادی و جمعیتی از جمله سطح تحصیلات و فعالیت‌های کشاورزی در روندهای مهاجرت می‌پردازد. داده‌های پژوهش از نتایج سرشماری عمومی کشاورزی سال 1403 و سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ استخراج و با استفاده از نرم‌افزارهای UCINET، NetDraw و Excel تحلیل شبکه‌ای گردید. در این پژوهش، با بهره‌گیری از شاخص‌های شبکه‌ای نظیر مرکزیت درجه و الگوی ارتباطات بین‌شهری، ساختار فضایی و سلسله‌مراتب جریان‌های مهاجرتی بین شهرستان‌ها مورد بررسی قرار گرفت.



نتایج پژوهش نشان می‌دهد که شهرستان اهواز به‌عنوان هسته مرکزی شبکه بیشترین مهاجرفرستی را داشته و در عین حال نقش هدایت جریان‌های جمعیتی به مقاصد اصلی تهران و کرج را دارد. شهرستان‌های دزفول، اندیمشک، ایذه و آبادان به‌عنوان گره‌های سطح دوم شبکه عمل کرده و جریان‌های مهاجرتی را هدایت می‌کنند. این الگو بیانگر تمرکز و قطبیت فضایی شبکه مهاجرت در استان خوزستان و نقش کلیدی چند شهرستان خاص در سازمان‌دهی جریان‌های جمعیتی است.



نتایج تحلیل همبستگی نشان داد که هیچ‌کدام از شاخص‌های بیکاری ـ بیکاری کل، بیکاری افراد با تحصیلات عالی و بیکاری افراد بی‌سواد ـ رابطه معناداری با مهاجرفرستی شهرستان‌های استان ندارند و در مقابل، درصد کشاورزان و درصد کشاورزان با سطح تحصیلات عالی تأثیر معناداری بر میزان مهاجرت‌فرستی شهرستان‌ها دارند. به عبارت دیگر، سرریز جمعیت کشاورزان و به‌ویژه افراد دارای مدارک تحصیلی عالی نقش تعیین‌کننده‌ای در مهاجرت‌فرستی این شهرستان‌ها داشته و بر این اساس تمرکز سیاست‌های کنترل و مدیریت مهاجرت بر این گروه‌ها قابل پیشنهاد می‌باشد، به‌ویژه در چارچوب برنامه‌ریزی منطقه‌ای و توسعه متوازن فضایی.

کلیدواژه‌ها

جریان مهاجرت

تحلیل شبکه‌ای

خوزستان

کشاورزی

تحصیلات

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---