ارزیابی نقش پروژه های زودبازده درتوسعه محلات هدف بازآفرینی شهر مشهد

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

یاسمن سادات حسینی

محمد رحیم رهنما

روح اله اسدی

دانشگاه فردوسی مشهد

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.97036.1622

چکیده

امروزه کلانشهرها با چالش‌های پیچیده‌ای از جمله فرسودگی بافت‌های شهری و کاهش کیفیت زندگی مواجه هستند. بازآفرینی شهری با رویکردی جامع، پاسخی به این چالش‌هاست که فراتر از نوسازی کالبدی، به تجدید حیات اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی می‌پردازد. در این میان، پروژه‌های زودبازده با قابلیت ایجاد تأثیرات سریع و ملموس، نقش محرکی برای جلب مشارکت عمومی و اعتمادسازی در فرآیند بازآفرینی ایفا می‌کنند. این پژوهش با هدف ارزیابی نقش این پروژه‌ها در توسعه محلات هدف بازآفرینی شهر مشهد و ارائه راهکارهای بهبود، به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مصاحبه‌های نیمه‌ ساختاریافته با 18 متخصص حوزه شهری انجام شده است. داده‌های کیفی با استفاده از مدل تحلیلی SWOT و تکنیک‌های ماتریس‌های ارزیابی داخلی و خارجی (IFE و EFE) و QSPM تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که از بین 430 پروژه زود بازده مرحله اول و 646 پروژه مرحله دوم می توان نتیجه گرفت که این پروژه ها پتانسیل بالایی در ایجاد رضایت اولیه و رفع نواقص آشکار دارند، اما ماهیت آنها در سایه مدیریت ناکارآمد و برنامه‌ریزی ناهمگون می‌تواند به عاملی برای تشدید تهدیدها تبدیل شود. تمرکز یک‌سویه بر بعد کالبدی و غفلت از ابعاد اجتماعی-اقتصادی به عنوان چالشی ساختاری در این رویکرد شناسایی شد. راهبرد کلیدی استخراج‌شده، «حداقل سرمایه‌گذاری، حداکثر بهره‌وری از ظرفیت محلی» است که پاسخی عملیاتی به محدودیت‌های اعتباری و تهدیدهای بیرونی محسوب می‌شود. نتیجه‌گیری نهایی پژوهش بر ضرورت تغییر پارادایم مدیریتی از خروجی‌های کالبدی سریع به نتایج اجتماعی و کیفی پایدار تأکید دارد. برای اثرگذاری مطلوب، این پروژه‌ها باید به عنوان فازهای اولیه یک استراتژی جامع بازآفرینی درنظر گرفته شوند که در آن حکمرانی مشارکتی، شفافیت و توجه به کیفیت زندگی، هم‌تراز با سرعت اجرا اهمیت بالایی دارند.

کلیدواژه‌ها

ارزیابی

پروژه های زودبازده

بازآفرینی

شهر مشهد

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---