تحلیل تأثیر الگوهای بازآفرینی شهری بر سرزندگی کلانشهر کرج

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

امیرهوشنگ رجبی کلوانی ¹

اسماعیل نصیری هنده خاله ²

رحیم سرور ³

¹ دانشجو دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

² دانشیار گروه شهرسازی ، دانشکده هنر و معماری،داشگاه گیلان،رشت.ایران

³ استاد گروه جغرافیا،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.96774.1614

چکیده

کلانشهر کرج طی دهه‌های اخیر به‌واسطه گسترش بی‌رویه کالبدی، فرسودگی بافت‌های مرکزی و افت کیفیت فضاهای عمومی، با کاهش سرزندگی شهری مواجه شده است. در این میان، بازآفرینی شهری به‌عنوان رویکردی جامع و چندبعدی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در احیای پویایی و ارتقای کیفیت زندگی ایفا کند. هدف این پژوهش، تحلیل تأثیر الگوهای مختلف بازآفرینی شهری بر معیار‌های سرزندگی در کرج و تبیین میزان اثرگذاری مداخله‌های کالبدی، اجتماعی و اقتصادی بر بهبود کیفیت فضاهای عمومی است. روش تحقیق مبتنی بر تصمیم‌گیری چند معیاره است که در آن برای وزن‌دهی معیارها از شیوه تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و به منظور رتبه‌بندی از مدل VIKOR استفاده شده است. جامعه آماری شامل گروه کارشناسان برنامه‌ریزی شهری است و حجم نمونه به طور دلخواه به تعداد 10 نفر برگزیده شده است. روایی پرسشنامه با نظرخواهی از صاحبنظران مورد بررسی قرار گرفته و در نهایت 8 معیار برای چهار حوزه مکانی کرج به صورت پایلوت برگزیده شدند. پایایی پرسشنامه نیز با آزمون آلفای کرونباخ و به میزان 792/0 تعیین شد. در پایان محاسبات به عمل آمده، مولفه‌های "پارک‌ها و فضاهای عمومی هدف بازآفرینی در سال‌های اخیر"، "محدوده میدان کرج و محور تاریخی ـ تجاری اطراف آن"، "پیاده‌راه شهدا (میدان کرج ـ چهارراه طالقانی)" و "محله مصباح و فضاهای بازآفرینی‌شده آن" به ترتیب رتبه‌های 1 تا 4 را به دست آورند. همچنین از یافته‌ها می‌توان چنین استنباط کرد پروژه‌هایی که بر اصول مشارکت‌محور، تقویت هویت محلی، ارتقای کیفیت محیطی و تنوع کارکردی استوار بوده‌اند، نسبت به مداخله‌های صرفاً کالبدی، تأثیر مؤثرتری بر افزایش حضورپذیری، تعامل اجتماعی و نشاط شهری داشته‌اند. نتیجه آنکه بازآفرینی شهری زمانی قادر است سرزندگی پایدار را در کرج تقویت سازد که با رویکردی یکپارچه و مردم‌محور، هم‌زمان به ابعاد کالبدی، اجتماعی و اقتصادی توجه داشته باشد و بر ایجاد فضاهای عمومی باکیفیت و هویت‌مند تمرکز کند.

کلیدواژه‌ها

بازآفرینی شهری

سرزندگی شهری

کلانشهر کرج

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---