آسیب‌شناسی اجتماعی-اقتصادی شهرهای جدید در راستای پایداری اجتماعی (مطالعه موردی: شهر جدید اندیشه)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی ‌دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی‌ شهری، واحد تهران ‌مرکزی، دانشگاه‌ آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استاد گروه ‌جغرافیا و برنامه‌ریزی‌ شهری، واحد تهران ‌مرکزی، دانشگاه‌ آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه‌ جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد ‌تهران‌ مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده
آسیب‌های اجتماعی-اقتصادی در شهرهای جدید، چالش‌های مهمی را برای دستیابی به پایداری اجتماعی ایجاد می‌کنند. شهرهای جدید که با هدف کاهش فشار جمعیت و مسائل شهری در اطراف کلان‌شهرها ساخته می‌شوند، اغلب با مشکلاتی مانند نابرابری‌های اقتصادی، فقر، نارضایتی از کیفیت زندگی، کمبود امکانات رفاهی و تفریحی، آلودگی محیط زیست و ضعف در انسجام اجتماعی مواجه هستند. شهر جدید اندیشه نیز از این معضلات مبرا نیست و به دلیل همجواری با کلان‌شهر تهران و انتقال سرریز جمعیتی به آن، از فشارهای اقتصادی و اجتماعی فراوانی رنج می‌برد. هدف پژوهش حاضر، آسیب‌شناسی اجتماعی-اقتصادی شهرهای جدید در راستای پایداری اجتماعی شهر جدید اندیشه است. این پژوهش به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نوع و ماهیت، توصیفی-تحلیلی است و در بخش پژوهش اسنادی و پژوهش میدانی انجام شده است. جامعۀ آماری شامل ساکنان شهر اندیشه و ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده ‌‌است. حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 384 نفر برآورد شد که برای افزایش اعتبار پژوهش به 450 نفر افزایش یافت. براساس نتایج به دست آمده از روش دلفی در دو مرحله، شاخص‌های متعددی برای پایداری اجتماعی در شهر جدید اندیشه شناسایی و اولویت‌بندی شده‌اند. در مرحلۀ اول دلفی، خبرگان لیستی از شاخص‌های احتمالی را ارائه کردند که پس از جمع‌بندی و حذف موارد تکراری، این شاخص‌ها در مرحلۀ دوم دلفی مورد بازبینی و امتیازدهی قرار گرفتند. خبرگان معتقد بودند آسیب‌های مرتبط با کاهش سرمایه و انسجام اجتماعی، امنیت و مشارکت شهروندان از مهم‌ترین چالش‌ها برای پایداری اجتماعی شهر هستند. ساکنان همچنین مسائل مربوط به دسترسی به خدمات شهری، کیفیت محیط زندگی و فضاهای عمومی را از چالش‌های اصلی پایداری شهری می‌دانستند. در مجموع دیدگاه خبرگان و ساکنان تا حدودی متفاوت و برخی اولویت‌ها متمایز بودند که می‌تواند ناشی از تجربیات و منافع متفاوت این دو گروه باشد.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات

  1. آیینی، م؛ ذبیحی، ح؛ و زرآبادی، ز.س.س. (1398). ارائۀ مدل ارزیابانه از چالش‌های نظام مدیریت شهری شهرهای جدید ایرانی بر مبنای رویکرد مدل‌سازی ساختاری-تفسیری (ISM). نشریۀ علمی باغ نظر، 16(75)، 33-46.https://www.bagh-sj.com/jufile?ar_sfile=1025403
  2. ارشد، ل؛ و درویشی‌فرد، ع.ا. (1393). بی‌سازمانی اجتماعی و امکان شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی. فصلنامۀ پژوهش‌نامه مددکاری اجتماعی، 9(1)، 103-136.

 https://ensani.ir/file/download/article/20160312161400-10043-4.pdf

  1. ایباغی، س؛ حمیدی، ع. ر؛ و رسولی، س. ح. (1400). آسیب‌شناسی نظام مدیریت منابع انسانی شهرداری ساری با رویکرد مدل سه‌شاخکی. ششمین کنفرانس مطالعات مدیریت، اقتصاد و حسابداری صنعت محور، تهران. https://civilica.com/doc/1373119
  2. پروین، س؛ کلانتری، ع؛ صفری، م.ر؛ و مرادی، ع.ر. (1392). مهاجرت درون شهری و امکان شکل‌گیری آسیب‌های اجتماعی. فصلنامۀ مطالعات امنیت اجتماعی، 35، 385-418.

https://ecc.isc.ac/showJournal/1957/53924/709735

  1. پریزادی، ط؛ و بیگدلی، ل. (1397). برنامه‌ریزی راهبردی توسعۀ پایدار شهر جدید اندیشه. فصلنامۀ شهر پایدار، 1(1)، 57-75.

 https://www.jscity.ir/article_87366_0803552f818794a13387689644504300.pdf

  1. جفی، ر؛ و دی‌کانینگ، ا. (1399). درآمدی بر انسان‌شناسی شهری. (باصری، ع و سلطانی‌نژاد، م.ط. مترجمان). تهران: سمت.
  2. خضرلو، آ؛ و کریمی، ر. (1401). ارزیابی تهدیدات و آسیب‌پذیری شهر جدید اندیشه با رویکرد پدافند غیرعامل. فصلنامۀ علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، 32(128)، 175-188. https://www.sepehr.org/article_703884.html
  3. رسولی، س.ح؛ یازرلو، ه؛ پوریانی، ج؛ و خمسه‌ای، ص. (1403). سنجش مشارکت اجتماعی در توسعۀ صنعت گردشگری و کاربست آن در ادبیات شهرسازی (مطالعه موردی: شهر ساری). فصلنامه پژوهش‌های جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، 2(7)، 21-1. https://civilica.com/doc/2214247/
  4. سنچولی، ب؛ کریمیان‌بستانی، م؛ و حافظ‌رضازاده، م. (1401). تحلیل آمایشی رویکردهای برنامه‌ریزی و طراحی شهر جدید تیس در راستای توسعۀ منطقه‌ای سواحل مکران. نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 22(64)، 379-398. https://jgs.khu.ac.ir/article-1-3968-fa.html
  5. شاکرمی، ک؛ و شکوهی، م. (1402). برنامه‌ریزی راهبردی توسعۀ شهرهای جدید در ایران (مطالعه موردی شهر جدید پردیس). نشریۀ چشم‌انداز جغرافیایی، 18(65), 141-154.

https://ensani.ir/fa/article/581345/

  1. شالی، م؛ محامدخسروشاهی، س.م؛ و جودی، پ. (1403). سنجش وضعیت شاخص‌های توسعۀ پایدار شهری در شهر جدید سهند. نشریۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی، 28(87), 285-304.

https://doi.org/10.22034/gp.2023.53831.3052

  1. شعاع‌کاظمی، م؛ و مؤمنی‌جاوید، م. (1393). آسیب‌های اجتماعی (نوپدید). تهران: آوای نور.
  2. صیدبیگی، ص؛ نصیری، م؛ برازان‌لطفی، س؛ و رسولی، س.ح. (1398). کاهش آسیب‌پذیری سکونتگاه‌های غیررسمی محلۀ فرحزاد در برابر زلزلۀ احتمالی تهران.فصلنامۀ دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 9 (2)، 193-206.  https://dpmk.ir/article-1-257-fa.html
  3. فتحی‌آشتیانی، ع؛ الهی، ط؛ و اسماعیلی‌نسب، م. (1398). آسیب‌شناسی روانی. تهران: سمت.
  4. کلانتری‌خلیل‌آباد، ا؛ حیدری، ح؛ و سجاد، ع.ا. (1401). شناسایی فرایند آسیب‌پذیری شهرها با رویکرد پدافند غیرعامل. چاپ اول. تهران: دانشگاه هنر.

https://julistb.sinaweb.net/article_703884.html

  1. محسنی، م. (1399). جامعه‌شناسی انحرافات اجتماعی. تهران: انتشارات طهوری.
  2. محمودی‌سفیدکوهی، ع؛ طلاکیان، ل؛ و رسولی، س.ح. (1397). بازآفرینی کالبدی محلات شهری با رویکرد پایداری اجتماعی (نمونه موردی: سادات محله بابلسر). فصلنامۀ پژوهش‌های علوم جغرافیایی، معماری و شهرسازی، 2 (12)، 39-66. https://civilica.com/doc/764414/
  3. محمودی، آ؛ و پورمحمود، س. (1395). پایداری اجتماعی. سومین کنگرۀ بین‌المللی پایداری در معماری و شهرسازی دبی-مصدر. https://civilica.com/l/7167/
  4. مژگانی، پ؛ جهانشاهلو، ل؛ حسین‌زاده‌لطفی، ف؛ و رجبی، آ. (1402). تأثیر اصول زیرساخت‌های شهری در ارتقا سطح رضایت‌مندی شهروندان (نمونه موردی: شهرهای جدید اندیشه و پرند). نشریۀ پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 14(55)، 285-300.

https://doi.org/10.30495/jupm.2021.28306.3915

  1. مشکینی، ا؛ قاسمی، ک؛ و حمزه‌نژاد، م. (1393). ارزیابی حس تعلق به مکان ساکنان جدید: مطالعه موردی شهر جدید هشتگرد. فصلنامۀ علمی-پژوهشی فضای جغرافیایی، 14(48)، 41-56. http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-1522-fa.html
  2. ملانیاجلودار، ش؛ دانشوری‌نسب، ع؛ مالمیر، م؛ و رسولی، س.ح. (1399). سنجش پایداری اجتماعی در محلات مرکزی شهر بابل با رویکرد مدیریت یکپارچه شهری.مجلۀ خط‌مشی‌گذاری عمومی در مدیریت، 11 (38)،  83-97.  https://www.sid.ir/paper/515356/fa
  3. مهدیان‌بهنمیری، م؛ حاتمی‌نژاد، ح؛ و مهدی، ع. (1393). نگرشی به جرم‌خیزی و زمینه‌های ارتکاب به جرم در محلات حاشیه‌نشین. فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، 1، 240-221.

  https://georesearch.ir/article-1-425-fa.html

  1. وفادارسورکی، ر؛ رسولی، س.ح؛ و جلیلیان، س. (1401). آسیب‌شناسی مدیریتی توسعۀ شهرها در ایران. اولین رویداد مدیریت بحران ایران قوی، 1، 1-21. https://civilica.com/doc/1758577/

 

  1. Choi, C. G., Lee, S., Kim, H., & Seong, E. Y. (2019). Critical junctures and path dependence in urban planning and housing policy: A review of greenbelts and new towns in Korea’s Seoul metropolitan area. Land Use Policy, 80, 195–204.

 https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2018.09.027

  1. Korah, P. I. (2020). Exploring the emergence and governance of new cities in Accra, Ghana. Cities, 99, 102639. https://doi.org/10.1016/j.cities.2020.102639
  2. Nguyen, D. S., Schinckus, C., Canh, P. T., & Thanh, C. (2022). Asymmetric effects of global uncertainty: The socioeconomic and environmental vulnerability of developing countries. Fulbright Review of Economics and Policy, 2(1), 92–116.

       https://doi.org/10.1108/FREP-01-2022-0004

  1. Ramdhani, H., & Subekti, V. S. (2020). Dynamic local political elite in process for proposing regional expansion. JIP (Journal of Governmental Sciences): Study of Government and Regional Politics, 5(1), 1–11.

 https://doi.org/10.24905/jip.5.1.2020.1-11

  1. Ramli, W. A., Nor, E. B., Zulkifli, M., Taib, A., & Yusop, S. M. (2022). Disaster risk management: An overview of disaster risk assessment in ASEAN countries. In Sustainability management strategies and impact in developing countries: Community, environment and disaster risk management(Vol. 26, pp. 15–27). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/S2040-726220220000026002
  2. Sugandha, R., Freestone, R., & Favaro, P. (2022). The social sustainability of smart cities: A conceptual framework. City, Culture and Society, 29, 100460.

 https://doi.org/10.1016/j.ccs.2022.100460.

  1. Van Noorloos, F., & Kloosterboer, M. (2018). Africa’s new cities: The contested future of urbanisation. Urban Studies, 55(6), 1223–1241.

 https://doi.org/10.1177/0042098017700574.

ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.