نقش گردشگری شهری در توسعۀ پایدار شهرها (نمونه موردی: شهر شیروان)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

ربابه حسین نژاد دوین ¹

محمد معتمدی ²

رمضانعلی نادری مایوان ³

¹ دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

² دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، واحد شیروان، دانشگاه آزاد اسلامی، شیروان، ایران

³ استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه کوثر بجنورد، بجنورد، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2024.87647.1421

چکیده

شناخت عوامل مؤثر بر توسعۀ گردشگری شهری موجب تسهیل برنامه‌ریزی برای توسعة شهرها می‌شود. همچنین عملکرد متقابل گردشگر- میزبان و تولید فضای گردشگری در رابطه با سفر به مناطق شهری با انگیزه­های متفاوت و بازدید از جاذبه‌ها و استفاده از تسهیلات و خدمات مربوط به گردشگری انجام می­شود که تأثیرات انکارناپذیری بر ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، اکولوژیکی و غیره دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش گردشگری در توسعۀ پایدار شهر شیروان در خراسان شمالی است. روش تحقیق در پژوهش حاضر از حیث هدف، کاربردی و حیث روش انجام نیز توصیفی تحلیلی بوده که داده­های آن از طریق پرسشنامه گردآوری شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل دو گروه بودند که گروه اول، جمعیت بالای 20 سال ساکن در شهر شیروان که براساس آخرین آمار سرشماری رسمی کشور 56271  نفر هستند که با استفاده از فرمول کوکران و با درصد اطمینان 95 درصد 384 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند و گروه دوم شامل 50 نفر از کارشناسان مرتبط با امور گردشگری شهرستان شیروان بودند که به‌عنوان نمونه آماری انتخاب و به روش نمونه­گیری اتفاقی پرسشنامه­ها تکمیل شدند. نتایج به‌دست آمده نشان داد برای شاخص توسعۀ اقتصادی، کالبدی و زیست‌محیطی مقدار معناداری بزرگتر از 05/0 به‌دست آمده است که نشان می‌دهد از نظر شهروندان و کارشناسان گردشگری شهری، نقش قابل توجهی در توسعۀ اقتصادی شیروان نداشته است. در مقابل برای توسعۀ فرهنگی – اجتماعی و زیست‌محیطی از نظر شهروندان و کارشناسان گردشگری شهری نقش قابل توجهی داشته است و در نهایت در بررسی رابطۀ گردشگری شهری و ابعاد توسعۀ پایدار شهری در شیروان، برای دو گروه شهروندان و کارشناسان، T Value بزرگتر از 96/1 به‌دست آمده است. بنابراین می­توان گفت بین گردشگری شهری و ابعاد توسعۀ پایدار شهری در شیروان رابطۀ معناداری وجود دارد.
 

کلیدواژه‌ها

توسعۀ گردشگری

گردشگری شهری

توسعۀ پایدار شهری

شهر شیروان

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---

مراجع

1. احمدی، م.ص؛ رهنمایی، م.ت؛ و علی‌اکبری، ا. (1400). تبیین نگاه فن سالارانه در طرح‌های توسعۀ شهری بر گردشگری با روش سه سوسازی (مطالعه موردی: استان کرمانشاه). فصلنامۀ مطالعات مدیریت گردشگری، 16(53)، 1-32.
2. اسدی پیمان، ز؛ توکلی‌نیا، ج؛ رضویان، م. ت؛ و قورچی، م. (1399). ارزیابی کیفیت مقصد گردشگری مرکز شهر تهران (مطالعه موردی: بازار بزرگ، منطقه 12تهران،). فصلنامۀ گردشگری شهری، 7 (2)، 5-35.
3. بالیده، ا.ا؛ و قوایی، م. (1403). تبیین شاخص‌های مدل شکوفایی گردشگری شهری. جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای، 22(1)، 1-25.
4. بزرگ‌نیا، م؛ استعلاجی، ع. ر؛ و شیخ‌اعظمی، ع. (1400). تأثیر پروژه‌های محرک توسعه بر ارتقاء گردشگری شهری مطالعه موردی: منطقه 11 شهر تهران. فصلنامۀ گردشگری شهری، 8(2)، تابستان 1400، 137-140.
5. بیضایی، م؛ و صداقتی، ع. (1398) برنامه‌ریزی توسعۀ گردشگری پایدار و شناسایی عناصر پایه مطالعه موردی شهرستان بجنورد. فصلنامه جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 30(1) پیاپی 73، 111-136.
6. بیکی، پ. (1399). تبیین نقش گردشگری بر ابعاد پایداری شهری مطالعه موردی: شهر مرزی خواف، فصلنامه علمی علوم و فنون مرزی، 9(2)، 45-92.
7. تولایی، س. (1386)، مروری بر صنعت گردشگری، تهران، نشر دانشگاه تربیت‌معلم.
8. حسنی‌مقدم، م؛ کلانتری‌خلیل‌آباد، ح؛ و رزقی، م. (1402). تبیین اصول توسعۀ گردشگری شهری در شمال ایران؛ مورد پژوهی شهر کلاردشت. نشریۀ گردشگری شهری، 10(4)، 115-135.
9. حسینی، س. ع؛ سالاروندیان، ف؛ دبیر، ع؛ و نعمت‌فرح‌زادی، ن. (1402). بررسی عوامل مؤثر بر گردشگری دوچرخه در شهرها مطالعه موردی: شهر تهران. نشریۀ گردشگری شهری، 10(1)، 3-34.
10. حضرتی، م. ح؛ احمدزاده، ح؛ و پناهی، ع. (1402). ارزیابی فضایی اثرات توسعۀ گردشگری بر کیفیت زندگی شهروندان در کلان‌شهر تبریز. نشریۀ گردشگری شهری، 10(2)، 19-35.
11. حمصیان‌اتفاق، س؛ کلانتری‌خلیل‌آباد، ح؛ و میره‌ای، م. (1400). ارائۀ الگوی مدیریت اکوتوریسم با تأکید بر بافت‌های اکولوژیک شهری (مطالعه موردی منطقه 9 شهرداری اصفهان). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی (علوم جغرافیایی)، 21(63)، 335-359.
12. خواجه‌نبی، ف؛ زندمقدم؛ م. ر؛ و کرکه‌آبادی، ز. (1399). تحلیل ساختارهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، محیطی و نهادی در رشد و توسعۀ گردشگری شهری، مطالعه موردی: شهر گلوگاه. فصلنامۀ علمی پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 11(21)،28-11.
13. رحیمی‌فرد، ق. (1396). تحلیلی بر نقش مدیریت شهری در توسعۀ پایدار گردشگری شهری (مطالعه موردی شهر خوی. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد رشتۀجغرافیا و برنامه‌ریزی شهری گرایش آمایش شهری، دانشگاه تبریز، دانشکدۀ برنامه‌ریزی و علوم محیطی.
14. شمس‌الدینی، ع؛ و سنایی‌مقدم، س. (1397). تحلیلی بر سنجش زیرساخت‌های گردشگری در فضاهای شهری (مطالعه موردی: شهر زنجان). فصلنامۀ گردشگری شهری، 5(3)، 65-82.
15. صادقی‌ها، م؛ و نوری، س. (1400). برنامه‌ریزی توسعه گردشگری و فضایی شهر نور با بهره‌گیری از رهیافت شهر خردورز، فصلنامۀ جغرافیایی فضای گردشگری، 10(38)، پیاپی 25، 1-18.
16. عربشاهی‌کریزی، ا؛ و تقدیسی، م. (1397). گردشگری شهری و توسعۀ پایدار شهری: تحلیل و بررسی جایگاه، نقش و پیامدهای توسعۀ گردشگری شهری. جغرافیا و روابط انسانی، 1(2)، 397-416.
17. قهرمانی‌فرد، ح؛ حسین‌زاده‌دلیر، ک؛ و موسوی، م. (1400). شناخت و ارزیابی پیشران‌های حیاتی مؤثر بر آیندۀ توسعۀ گردشگری مطالعه موردی: کلان‌شهر تبریز. فصلنامۀ گردشگری شهری، 8(1)، 67-82.
18. محمدی‌فر، م؛ و علوی‌نسب، س ه. (1397). برنامه‌ریزی و مدیریت شهری: نقش مدیریت شهری در توسعۀ پایدار گردشگری شهری (نمونه مورد مطالعه: شهر مشهد). کنفرانس ملی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری، شهرداری مشهد، شورای اسلامی شهر مشهد، دانشگاه فردوسی مشهد.
19. محمودی‌پاتی، ف. (1403). ارائۀ یک مدل فرآیندی یکپارچه جهت ارزیابی گردشگری به‌‌عنوان ابزاری جهت بازآفرینی شهری با رویکرد مدلسازی ساختاری ـ تفسیری. نشریۀ گردشگری شهری، 11(1)، 1-25.
20. معتمدی، م؛ فخار، ز؛ و مافی، ف. (1400). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل راهبردی توسعۀ گردشگری شهر سنقر. نشریۀ گردشگری شهری، 8(4)، 73-86.
21. موسوی، م؛ کهکی، ف. س؛ و جلالیا، س. (1398).ارزیابی عناصر مؤثر بر توسعۀ گردشگری شهری مطالعه موردی: شهر ارومیه. فصلنامۀ گردشگری شهری، 6(2)، 61-77.
22. نادری، ک؛ بادکو، ب؛ حدیدی، م؛ آزادی، س؛ نجفی، پ؛ و حامد، ب. (1397). اولویت‌بندی راهبردی توسعة گردشگری به‌منظور تعیین جایگاه آن در برنامه‌های توسعة شهری (مطالعة موردی: استان کرمانشاه). فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیای انسانی، 50(3)، 573-589.

 

23. Ariyani, N., & Fauzi, A. (2019). Analysis of Strategic Variables for Ecotourism Development; an Application of Micmac. South Asian Journal of Social Studies and Economics, 3(3), 1-12.
24. Arthur, G., & Mensah, A. (2016). urban management and heritage tourism for sustainable Management , Vol 37, pp 146-154.
25. Chris, R. (2012). Assisting the poor in China through tourism development: An eview of research. Tourism Management, Vol 33, pp 239-248.
26. Fazenda, N., Da silva, F.N., & Costa, C. (2010). Douro Valley Tourism Plan; The plan as part of a sustainable tourist destination process, Journal of World Hospitality and tourism, 2(4), 428-440.
27. Kilipivis, F., & Zardava, T. (2012). Developing sustainable tourism in a changing environment: issues for the tourism enterprises (travel agencies and hospitality enterprises). Procedia-Social and Behavioral Sciences, 44, 44-52.
28. Mamirkulova, G., Mi, J., Abbas, J., Mahmood, S., Mubeen, R., & Ziapour, A. (2020). New Silk Road infrastructure opportunities in developing tourism environment for residents’ better quality of life. Global Ecology and Conservation, 24, e01194.
29. Mason, P. (2015). Tourism Impacts, Planning and Management, Butterworth Heinman. by Routledge.
30. Sarpong, S. Y., Bein, M. A., Gyamfi, B. A., & Sarkodie, S. A. (2020). The impact of tourism arrivals, tourism receipts and renewable energy consumption on quality of life: A panel study of Southern African region. Heliyon, 6(11), e05351.
31. Tao, T. C. H., & Wall, G. (2009). Tourism as a Sustainable Livelihood Strategy. Tourism Management Journal, 30 (1), 90-98.
32. World Bank. (2018). Seoul's experience in culture heritage. sustainable tourism, and urban regeneration (English). Washington, D.C.: World Bank.