تحلیل رقابت‌پذیری شاخص‌های بهداشتی- درمانی استان‌های کشور با استفاده از تکنیک ماباک

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

اهداف: با توجه به اهمیت روزافزون سلامت بشر و دسترسی عادلانه و متناسب آن‌ها به شاخص‌های بهداشتی و درمانی، سنجش رقابت‌پذیری بهداشتی و درمانی در سطح ملی می‌تواند در شناسایی سطوح برخورداری استان‌های بالأخص در شرایط اپیدمی‌ها و بحران‌های بهداشتی در تخصیص سریع‌ کمبودها به استان‌ها و برنامه‌ریزی برای توسعه آتی آن‌ها بسیار مؤثر باشد.
روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی - تحلیلی و هدف‌گذاری کاربردی، 31 استان کشور را ازلحاظ شاخص‌های رقابت‌پذیری بهداشتی و درمانی مورد بررسی قرار می‌دهد. 36 شاخص در قالب 2 مؤلفه اصلی(نیروی انسانی و زیرساخت‌ها) با استفاده از داده‌های مرکز آمار ایران در سال 1397 گردآوری گردیده است. برای تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از مدل‌های آنتروپی شانون تعمیم‌یافته، تحلیل ماباک (MABAC) و روش خودهمبستگی فضایی موران جهانی (Moran's I)، رگرسیون وزن جغرافیایی در محیط نرم‌افزار‌ Arc GIS 10.3 استفاده شده است.
یافته‌ها/ نتایج: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد ازنظر رقابت‌پذیری بهداشتی- درمانی، استان تهران با توجه به مرکزیت کشور و برخورداری از امکانات و زیرساخت‌های کلان با میزان امتیاز ماباک (621/0) و اختلاف فاحش با سایر استان‌ها در جایگاه اول و خراسان رضوی و فارس با امتیاز (346/0) و (281/0) در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفتند. هم چنین شاخص موران در نیروی انسانی و شاخص نهادی کمتر از یک است که نشان‌ از الگوی غالب توزیع شاخص‌ها به‌صورت تصادفی است. در تحلیل تأثیر جمعیت بر کل شاخص‌های بهداشتی و درمانی با استفاده از رگرسیون وزن جغرافیایی نیز می‌توان دریافت که استان‌های فارس، خراسان رضوی، مازندران و خوزستان بیشترین تأثیرپذیری را از جمعیت داشته‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات