پیش‌ران‌های کلیدی مؤثر در توسعۀ گردشگری روستایی (مطالعۀ موردی: روستای هدف گردشگری دیزباد علیا)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه خوارزمی

2 دانشگاه پیام نور، تهران

چکیده
اهداف: هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی پیش‌ران‌های مؤثر در توسعۀ گردشگری نواحی روستایی به‌طورکلی و میزان اثرگذاری پیش‌ران‌های کلیدی بر توسعۀ گردشگری روستای دیزباد علیا واقع در بخش زبرخان شرقی نیشابور به‌صورت خاص است.
روش: روش تحقیق به‌کاربرده‌شده توصیفی-تحلیلی، مبتنی‌بر مطالعات کتابخانه‌ای-اسنادی، مشاهده‌های میدانی، پرسش‌نامه در چارچوب مدل دلفی و ماتریس تحلیل اثرات متقاطع در نرم‌افزار آینده‌نگار میک‌مک و سناریو ویزارد است. به‌این‌منظور، پس از برگزاری جلسه‌های اولیة بحث با 20 نخبة دانشگاهی و صاحب‌نظران در حوزۀ گردشگری روستایی به‌عنوان جامعة آماری تحقیق، 20 متغیر در قالب چهار طبقه‌بندی کلی به‌عنوان متغیرهای اولیۀ پژوهش شناسایی شد. سپس، تحلیل‌های مرتبط برای سنجش میزان اثر-وابستگی متغیرها بر یکدیگر انجام شد.
یافته‌ها/نتایج: تحلیل‌ها نشان داد که شاخص L5 در دو وضعیت اثر-وابستگی مستقیم و غیرمستقیم به‌ترتیب با امتیازهای سطری 50 و 95082، دارای بیشترین اثرگذاری در توسعۀ گردشگری روستای دیزباد علیا بودند. همچنین، با محاسبۀ میزان احتمال جابه‌جایی متغیرها در سیستم توسعۀ گردشگری روستای هدف، شاخص‌های L5، L3، L4، C4 و C5 در پنج اولویت نخست میزان اثرگذاری مستقیم، در وضعیت جابه‌جایی قرار گرفتند.
نتیجه‌گیری: سیستم گردشگری محدوده وضعیت پایداری ندارد و توزیع پارامترها رویکرد مناسبی ندارد.

کلیدواژه‌ها


1. تقوایی، م.، و حسینی‌خواه، ح. (1396). برنامه‌ریزی توسعة صنعت گردشگری مبتنی‌بر روش آینده‌پژوهی و سناریونویسی (مطالعة موردی: شهر یاسوج). مجلة برنامه‌ریزی و توسعة گردشگری، 6(22). 8-30.
2. جمعه‌پور، م.، و احمدی، ش. (1390). تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار روستایی (مطالعة موردی: روستای برغان، شهرستان ساوجبلاغ). مجلة پژوهش‌های روستایی، 2(1)، 33-62.
3. حیدری، ا.، رهنما، م. ر.، اجزاء شکوهی، م.، و خوارزمی، ا. (1395). تحلیل تحولات فضایی محیط‌زیست شهری در کلان‌شهر مشهد با استفاده از الگوی آینده‌پژوهی گام طبیعی. مجلة جغرافیا و پایداری محیط، 2(8)، 51-88.
4. ده‌ده‌ زاده سیلابی، پ.، احمدی‌فرد، ن. (1398). توسعة گردشگری با رویکرد آینده‌پژوهی (مطالعة موردی: شهرستان‌های استان مازندران). مجلة جغرافیا و پایداری محیط، 9(30 )، 73-89.
5. رحمانی، ب.، ملکی، ل.، ایمانی، ب.، و باقرزاده، م. ر. (1391). بررسی و شناسایی توان‌های طبیعی و انسانی گردشگری در نواحی روستایی (مطالعة موردی: دهستان آبگرم سرعین در استان اردبیل). فصلنامة فضای گردشگری، 1(2)، 1-15.
6. رکن‌الدین افتخاری، ع.، و مهدوی، د. (1384). راه‌های توسعة گردشگری با استفاده از مدل swot (دهستان لواسان کوچک)، فصلنامة مدرس، 2، 1-30.
7. رکن‌الدین‌افتخاری، ع.، و قادری، ا. (1381). نقش گردشگری روستایی در توسعة روستایی (نقد و تحلیل چارچوب‌های نظریه‌ای). فصلنامة مدرس، 6(2)، 23-40.
8. رهنما، م. ر.، و معروفی، ا. (1394). سناریونگاری در مطالعات شهری و منطقه‌ای (مفاهیم، روش‌ها و تجارب). مشهد: انتشارات مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر مشهد.
9. سجادی، ح. ا.، و احمدی، ف. (1392). ارزیابی اثرات گردشگری روستایی شهرستان فومن از دیدگاه جامعة روستایی. فصلنامة مطالعات مدیریت گردشگری، 8(23)، 155-175.
10. سجاسی قیداری، ح.، شایان، ح.، و نوربخش رزمی، ز. (1394). تحلیل نقش کارآفرینی فعالیت‌های غیرکشاورزی در ارتقای کیفیت زندگی روستاییان (مورد: روستاهای بخش شاندیز شهرستان بینالود). فصلنامة اقتصاد فضا و توسعة روستایی، 4(2)، 55-76.
11. شوارتز، پ. (1391). هنر دورنگری. برنامه‌ریزی برای آینده در دنیای عدم قطعیت (ع. علیزاده، مترجم). تهران: مؤسسة آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی. (چاپ اصل اثر در 2012).
12. کدیور، ع. ا. (1396). بررسی قابلیت‌های گردشگری روستایی در استان خراسان رضوی. فصلنامة علمی-پژوهشی روستا و توسعه، 20(1)، 1-23.
13. کرمی دهکردی، م.، و میرک‌زاده، ع. ا.، و غیاثوند غیاثی، ف. (1391). تحلیل عوامل مؤثر بر توسعة گردشگری روستایی از دیدگاه روستاییان استان چهارمحال‌وبختیاری. مجلة جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 23(1)، 99-112.
14. مولایی هشجین، ن.، دانلین، ک.، و حسین‌نژاد، م. (1390). تحلیل پیامدهای گردشگری در ناپایداری سکونتگاه‌های روستایی (مطالعة موردی، دهستان بلدة کجور- شهرستان نوشهر). فصلنامة برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 1(2)، 1-14.
15. میرکتولی، ج.، و مصدق، ر. (1389). بررسی وضعیت گردشگری روستایی و نقش آن در رونق صنایع دستی (پژوهش موردی: دهستان استرآباد جنوبی). مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه‌ای، 2(7)، 137-154.
16. ناظمی، ا.، و قدیری، ر. (1385). آینده‌نگاری از مفهوم تا اجرا. تهران: انتشارات وزارت دﻓﺎع و ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻲ ﻧﻴﺮوﻫﺎی ﻣﺴلح.
17. Adler, M., & Ziglio, E. (1996). Gazing into the oracle: The Delphi method and its application to social policy and public health. London, England: Kingsley.
18. Andriotis, K. (2005). Community groups' perceptions of and preferences for tourism development: Evidence from Crete. Journal of Hospitality and Tourism Research, 29(1), 67-90.
19. Balli, S., & Korukoğlu, S. (2009). Operating system selection using fuzzy AHP and TOPSIS methods. Mathematical and Computational Applications, 14(2), 119-130.
20. Britton, S. (1991). Tourism, capital, and place: towards a critical geography of tourism. Environment and planning D: society and space, 9(4), 451-478.
21. Fossati, A. & Panella, G. (2000). Tourism and sustainable development: A theoretical framework. In, A. Fossati, & G. Panella (Eds.). Tourism and sustainable economic development (pp. 3-36). Boston: Kluwer Academic.
22. Gibson, C. (2009). Geographies of tourism: Critical research on capitalism and local livelihoods. Progress in Human Geography, 33(4), 527–534.
23. Kaberger, T. (2002). Making transport systems sustainable. Journal of Cleaner Production, 2(2), 547-574.
24. McGehee, N. G., & Andereck, K. L. (2004). Factors predicting rural residents’ support of tourism. Journal of travel research, 43(2), 131-140.
25. McIntyre, G. (1993). Sustainable tourism development: guide for local planners. United Nations: World Tourism Organization (WTO).
26. Rattanasuwongchai, N. (1998). Rural tourism - the impact on rural communities II. Thailand, Food and Fertilizer Technology Center. Retrieved from https: // b2n. ir/354978
27. Reeder, R. J., & Brown, D. M. (2005). Recreation, tourism, and rural well-being (No. 1477-2016-121194).
28. Ryan, C., & Montgomery, D. (1994). The attitudes of Bakewell residents to tourism and issues in community responsive tourism. Tourism Management, 15(5), 358-369.
29. Schwaninger, M. (1989). Trends in Leisure and tourism for 2000–2010. London, England: Prentice Hall.
30. Scott, D., Simpson, M. C., & Sim, R. (2012). The vulnerability of Caribbean coastal tourism to scenarios of climate change related sea level rise. Journal of Sustainable Tourism, 20(6), 883-898.
31. Slee, B., Farr, H., & Snowdon, P. (1996). The economic impact of alternative types of rural tourism. Journal of agricultural economics, 48(1‐3), 179-192.
32. Talen, E. (1996). Do plans get implemented? A review of evaluation in planning. Journal of Planning Literature, 10(3), 248-259.
33. UNWTO. (2017). Annual report. Retrieved from www2.unwto.org› publication› unwto – annual - report
34. Yeoman, I. (2012). 2050-tomorrow’s tourism (Vol. 55). Bristol, England: Channel View.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.