سنجش نابرابری شاخص های بهداشت و درمان در شهرستان های استان خراسان رضوی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تهران، پردیس فارابی

چکیده
اهداف: هدف این پژوهش ارزیابی و بررسی نابرابری ناحیه‌ای سلامت، ازنظر سطح توسعۀ بهداشتی ـ درمانی در شهرستان‌های استان خراسان رضوی است.
روش: این مقاله به‌لحاظ هدف، از نوع تحقیقات توسعه‌ای و دارای ماهیت توصیفی ـ تحلیلی است. جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت اسنادی- کتابخانه‌ای و منبع اصلی اطلاعات، سالنامۀ آماری استان خراسان رضوی (1392) بوده است.
یافته‌ها: برای سنجش و تعیین نابرابری‌ها، از تکنیک ویکور و 20 شاخص استفاده شده است. برمبنای محاسبات انجام‌شده، توسعه‌یافتگی شهرستان‌ها طبق شاخص‌های بهداشتی ـ درمانی در چهار سطح محروم، درحال‌توسعه، توسعۀ متوسط و توسعه‌یافته رتبه‌بندی شده است.
نتیجه‌گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که نابرابری فضایی سلامت در سطح استان بسیار زیاد است؛ به‌گونه‌ای‌که شهرستان‌های مرکزی، با سابقه و نسبتاً پرجمعیت استان -باوجود استانداردسازی شاخص‌ها با جمعیت هر شهرستان -از وضعیت سلامت و توسعۀ بهداشتی ـ درمانی نسبتاً مناسب‌تری در مقایسه با شهرستان‌های کم‌جمعیت استان برخوردارند و برنامه‌های بهداشتی ـ درمانی تناسب چندانی با عدالت اجتماعی ندارند؛ بنابراین، لازم است به توزیع عادلانۀ منابع، خدمات مراقبت‌های بهداشتی و دیگر عوامل بهداشتی مؤثر در سطح بهداشت و سلامت توجه جدی شود.

کلیدواژه‌ها


1. احمدی، ع. (1384). توسعۀ صنعتی و نابرابری‌های منطقه‌ای استان لرستان. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان لرستان.
2. احمدیان، م. (1385). ویژگی‌های جغرافیایی کشورهای اسلامی. مشهد: انتشارات سخن‌گستر.
3. اختیاری، م. (1391)، معرفی یک روش ویکور توسعه‌یافته برای رتبه‌بندی اعتباری مشتریان بانک‌ها. فصلنامة علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، 9(25)‌، 179-161.
4. افتخاری، ع.، و آقا یاری‌میر، م. (1386). سطح‌بندی پایداری توسعۀ روستایی (مطالعۀ موردی: بخش میر). فصلنامۀ پژوهش‌های جغرافیایی، 39(61)، 44-31.
5. امینی، ن.، یدالهی، ح.، و اینانلو، ص. (1385). رتبه‌بندی سلامت استان‌های کشور. فصلنامة رفاه اجتماعی، 5(20)، 48-25.
6. پاپلی یزدی، م. (1382). نظریه‌های شهر و پیرامون. تهران: انتشارات سمت.
7. پاگ، س. (1383). شهرهای پایدار در کشورهای درحال‌توسعه (ن. محمدنژاد، مترجم). تهران: انتشارات مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
8. تقوایی، م.، و شاهیوندی، ا. (1389). پراکنش خدمات بهداشتی و درمانی در شهرستان‌های ایران. فصلنامۀ رفاه اجتماعی، ‌10(39)، 54-33.
9. رضویان، م. (1381). برنامه‌ریزی کاربری اراضی. تهران: انتشارات سمت.
10. رفیعیان، م.، و تاجدار، و. (1387). سنجش وضعیت سلامت با رویکرد منطقه‌ای در مجموعۀ شهری مشهد. مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای، 3(10)، 184-163.
11. زنگی‌آبادی، ع.، طوبی، ا. ع.، و پریزادی، ط. (1391). تحلیل تطبیقی شاخص‌های توسعة خدمات بهداشت و درمان در استان کردستان، فصلنامة جغرافیا،‌ 10(32)، 215-199.
12. سالنامة آماری استان خراسان رضوی 1390 (1393). دفتر آمار و اطلاعات استانداری خراسان رضوی. مشهد: نشر صیانت.
13. شکویی، ح. (1372). جغرافیای اجتماعی شهرها. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
14. صادقی بازرگانی، ه.، عرشی، ش.، مرتضی‌زاده، ع.، و بشیری، ج. (1384). مطالعۀ وضعیت شاخص‌های بهداشت و سلامت در عشایر استان اردبیل. مجلۀ علمی ـ پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 5(2)، 159-150.
15. ضرابی، ا.، محمدی، ج.، و رخشانی‌نسب، ح. م. (1386). تحلیل فضایی شاخص‌های توسعة خدمات بهداشت و درمان، رفاه اجتماعی، 7(27)، 234-213.
16. طاهری، ش. (1380). توسعۀ اقتصادی و برنامه‌ریزی (چاپ سوم). تهران: انتشارات هوای تازه.
17. کرمی، ق.، و لطفی، م. (1387). عدالت اجتماعی در برنامه‌ریزی فضای جغرافیایی، پژوهش‌نامۀ عدالت اجتماعی، 3(26)، 90-71.
18. کریمی، ا.، سالاریان، آ.، و عنبری، ز. (1388) مطالعۀ تطبیقی برخورداری عادلانه از خدمات بهداشتی و درمانی در چند کشور توسعه‌یافته و ارائۀ الگوی مناسب ایران، مجلۀ دانشگاه علوم-پزشکی اراک، 12(49)، 104-92.
19. مرکز آمار ایران.(1392). سالنامۀ آماری استان خراسان شمالی. مرکز آمار ایران.
20. موحدی، م.، حجاری‌زاده ب.، رحیمی، ا. د.‌، آرشین‌چی، م.‌، امیرحسینی خ.‌، مطلق، م. ا.، و حق‌دوست، ع. ا. (1386). روند تغییرات شاخص‌های مهم سلامت و الگوی نابرابری جغرافیایی آن‌ها در جمعیت روستایی کشور. تحقیقات نظام سلامت حکیم، 10(4)10-1.
21. مولایی، م. (1386). مقایسة درجة توسعه‌یافتگی بخش خدمات و رفاه اجتماعی استان‌های ایران طی سال‌های 1373 و 1383. رفاه اجتماعی، 6(24)، 258-241.
22. Apostolache, M. A. (2014). Regional development in Romania – from regulations to practice. Procedia Economics and Finance, 8, 35-41.
23. Bleichrodt, H., & van Doorslaer, E. (2006). A welfare economics foundation for health inequality measurement. Journal of Health Economics, 25(5), 945-957.
24. Bommier, A., & Stecklov, G. (2002). Defining health inequality: Why Rawls succeeds where social welfare theory fails. Journal of Health Economics, 21(3), 497-513.
25. Drezner, T., & Drezner, Z. (2007). The gravity p-median model. European Journal of Operational Research, 179(3), 1239-1251.
26. Fang, P., Dong, S., Xiao, J., Liu, C., Feng, X., & Wang, Y. (2010). Regional inequality in health and its determinants: Evidence from China. Health Policy, 94(1), 14-25.
27. Holt, G. L. (2005, November). Measuring spatial accessibility of primary health care. Paper presented at the 17th Annual Colloquium of the Spatial Information Research Centre, Dunedin, New Zealand.
28. Kawachi, I., Subramanian, S. V., & Almeida-Filho, N. (2002). A glossary for health inequalities. Journal of Epidemiology and Community Health, 56(9), 647-652.
29. Lai, D., Huang, J., Risser, J. M., & Kapadia, A. S. (2008). Statistical properties of generalized Gini coefficient with application to health inequality measurement. Social Indicators Research, 87(2), 249-258.
30. Learmonth, M., & Harding, N. (2006): Evidence‐based management: The very idea. Public administration, 84(2), 245-266.
31. Mark, L., & Nancy, H. (2006). Evidence-based management: The very idea. Public Administration, 84(2), 245-266.
32. Marmot, M., & Wilkinson, R. G. (Eds.). (1998). Social determinants of health: The solid facts. Copenhagen, Denmark: World Health Organization.
33. Opricovic, S. (1998). Multicriteria optimization of civil engineering systems. (Unpublished doctoral dissertation), University of Belgrade, Belgrade, Serbia.
34. Opricovic, S., & Tzeng, G.-H. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156(2), 445-455.
35. Pilkington, P. (2002). Social capital and health: Measuring and understanding social capital at a local level could help to tackle health inequalities more effectively. Journal of Public Health, 24(3), 156-159.
36. Rae, M. (2006). Health inequalities- a sustainable development issue. Public Health, 120, 1106-1109.
37. Spork, H. (2006). Building healthy communities. Queensland, Australia: Griffith University Press.
38. World Health Organization (WHO). (1998). Determinants of health: The solid facts. Geneva.
39. Wu, C.-R., Lin, C.-T., & Chen, H.-C. (2007). Optimal selection of location for Taiwanese hospitals to ensure a competitive advantage by using the analytic hierarchy process and sensitivity analysis. Building and Environment, 42(3), 1431-1444.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.