تعیین موقعیت بهینه کاربری نظامی با بهره گیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: شهر سمنان)

نوع مقاله : پژوهشی- مطالعه موردی

نویسندگان

محدثه بناساز ¹

هادی سلیمانی مقدم ²

¹ (دانشجوی کارشناس ارشد، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران)

² استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری ، دانشگاه حکیم سبزواری ، سبزوار، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.98908.1660

چکیده

تعیین موقعیت کاربری‌های نظامی و انتظامی از مؤلفه‌های مهم برنامه‌ریزی فضایی و پدافند غیرعامل شهری است؛ زیرا استقرار نامناسب این کاربری‌ها می‌تواند آسیب‌پذیری زیرساختی، محدودیت دسترسی و اختلال در مدیریت بحران را افزایش دهد. پژوهش حاضر با هدف تعیین پهنه‌های مناسب برای استقرار زیرساخت‌های انتظامی در شهر سمنان انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، تحلیلی است. قلمرو مطالعه، محدوده کالبدی و حریم قانونی شهر سمنان با مساحت ۷۰۳۶ هکتار است. داده‌های مکانی شامل شبکه معابر، گسل‌ها، رودخانه‌ها، معادن، شیب و سایر معیارهای طبیعی، کالبدی و عملکردی بوده که در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی پردازش شدند. برای افزایش دقت تحلیل، داده‌های برداری به شبکه رستری با قدرت تفکیک ۳۰×۳۰ متر تبدیل و بیش از ۷۸ هزار سلول مکانی ارزیابی شد. سپس، با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه (ANP)، منطق فازی و توابع عضویت پیوسته، معیارها استانداردسازی و وزن‌دهی شده و لایه‌های اطلاعاتی در قالب یک مدل تلفیقی با یکدیگر ترکیب شدند. نتایج نشان داد که توزیع اراضی مستعد در شهر سمنان نامتقارن و محدود است. حدود 71/۶۱درصد از مساحت شهر در طبقات نامناسب و بسیار نامناسب قرار دارد؛ درحالی‌که پهنه بسیار مناسب تنها 73/1 درصد، معادل حدود 77/121 هکتار، از مساحت شهر را شامل می‌شود. این پهنه‌ها عمدتاً در توسعه‌های جدید، مجاورت کمربندی‌ها و شریان‌های اصلی متمرکزند. فاصله از مراکز انتظامی موجود، دسترسی به معابر اصلی و فاصله از بافت‌های مسکونی مهم‌ترین معیارهای تصمیم‌گیری بودند. یافته‌ها بر ضرورت حفاظت از اراضی مناسب و بهره‌گیری از مدل‌های GIS، ANP و فازی در برنامه‌ریزی آینده‌نگر و ارتقای تاب‌آوری شهری تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها

سیستم اطلاعات جغرافیایی

فرآیند تحلیل شبکه

تعیین موقعیت بهینه

کاربری نظامی

شهر سمنان

موضوعات

• برنامه ریزی در بخش های شهری و روستایی

---