توانمندسازی زنان مهاجر، بهویژه در بستر ساختارهای خاص محیطهای روستایی فرایندی چندبعدی و پیچیده است که از عوامل ساختاری، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تأثیر میپذیرد. بااینحال، الگوی توانمندسازی این زنان و عوامل شکلدهنده آن در مناطق روستایی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ازاینرو، پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و به شیوه پیمایشی با هدف ارائه الگوی توانمندسازی زنان مهاجر در مناطق روستایی شهرستان مشهد انجام شده است. دادهها با استفاده از پرسشنامه محققساخته از 384 زن مهاجر افغانستانی ساکن روستاهای شهرستان مشهد گردآوری شد. توانمندی زنان بر اساس پنج بعد: رفاه، دسترسی، آگاهی انتقادی، مشارکت و کنترل در چارچوب لانگه و عوامل مؤثر بر آن در پنج گروه فردی، روانشناختی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و سیاسی-نهادی بررسی شد. تحلیل دادهها با استفاده از SPSS، آزمون t تکنمونهای و مدلسازی معادلات ساختاری با SmartPLS4 انجام گرفت. نتایج نشان داد توانمندی زنان مهاجر در سطح پایینی قرار دارد و الگوی آن از توالی سلسلهمراتبی مورد انتظار در چارچوب لانگه پیروی نمیکند؛ بهگونهای که زنان بدون دستیابی مطلوب به رفاه و دسترسی، از سطوح بالاتری از آگاهی انتقادی و کنترل برخوردارند. نتایج مدل ساختاری نیز نشان داد پس از حذف عامل سیاسی-نهادی، چهار عامل فردی، اجتماعی-فرهنگی، روانشناختی و اقتصادی اثر مثبت و معناداری بر توانمندسازی دارند و در مجموع 7/64 درصد از واریانس آن را تبیین میکنند. عامل فردی با ضریب مسیر 338/0 بیشترین و عامل اقتصادی با 172/0 کمترین اثر را داشت. بر این اساس، توانمندسازی زنان مهاجر فرایندی چندبعدی است و سیاستهای توانمندسازی باید همزمان بر ارتقای آموزش و مهارت، تقویت پیوندهای اجتماعی، افزایش منابع روانشناختی و بهبود فرصتهای اقتصادی و مشارکت اجتماعی تمرکز کنند.
احمدی, سکینه, مختاری هشی, حسین, و وزین, نرگس. (1405). تبیین الگوی توانمندسازی زنان مهاجر افغانستانی در مناطق روستایی شهرستان مشهد. (e48805). جغرافیاوتوسعه ناحیه ای, (), e48805 https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.100594.1683
MLA
احمدی, سکینه, مختاری هشی, حسین, و وزین, نرگس. "تبیین الگوی توانمندسازی زنان مهاجر افغانستانی در مناطق روستایی شهرستان مشهد" .e48805 , جغرافیاوتوسعه ناحیه ای, , 1405, e48805. doi: 10.22067/jgrd.2026.100594.1683
HARVARD
احمدی سکینه, مختاری هشی حسین, وزین نرگس. (1405). 'تبیین الگوی توانمندسازی زنان مهاجر افغانستانی در مناطق روستایی شهرستان مشهد', جغرافیاوتوسعه ناحیه ای, (), e48805. doi: 10.22067/jgrd.2026.100594.1683
CHICAGO
سکینه احمدی, حسین مختاری هشی و نرگس وزین, "تبیین الگوی توانمندسازی زنان مهاجر افغانستانی در مناطق روستایی شهرستان مشهد," جغرافیاوتوسعه ناحیه ای, (1405): e48805, doi: 10.22067/jgrd.2026.100594.1683
VANCOUVER
احمدی سکینه, مختاری هشی حسین, وزین نرگس. تبیین الگوی توانمندسازی زنان مهاجر افغانستانی در مناطق روستایی شهرستان مشهد. جغرافیاوتوسعه ناحیه ای. 1405;():e48805. doi: 10.22067/jgrd.2026.100594.1683
