شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر رفتار طرفدار محیط‌زیست گردشگران با رویکرد آینده‌پژوهی مطالعۀ موردی: روستاهای هدف گردشگری استان مازندران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

اسماعیلیان بیشه اسماعیلیان بیشه ¹

زهرا شریفی نیا ²

آزیتا رجبی ³

¹ دانشجوی دکتری گروه جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی گردشگری، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامی، ساری، ایران

³ استاد گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.100113.1678

چکیده

مناطق هدف گردشگری روستایی با فشار فزاینده‌ای بر محیط اکولوژیکی به عنوان منبع اصلی گردشگری مواجه هستند و به طور خاص، رفتار منفی زیست‌محیطی گردشگران موجب آسیب به آب، خاک، پوشش گیاهی و سایر منابع طبیعی می‌‌گردد و مانع توسعه پایدار مناطق گردشگری روستایی می‌شود. هدف تحقیق آن است تا پیشران‌های کلیدی مؤثر بر رفتار طرفدار محیط‌زیست گردشگران را شناسایی کند. پژوهش از جهت هدف کاربردی- توسعه‌ای، از نظر ماهیت تحلیلی و اکتشافی و از روش‌های نوین آینده‌پژوهی و مدل‌سازی سیستمی است. جامعه آماری تحقیق را خبرگان حوزه گردشگری و آشنا به مفاهیم آینده‌پژوهی تشکیل داد، و حجم نمونه به تعداد 30 نفر بر اساس رویکرد اشباع نظری و روش نمونه‌گیری هدفمند تعیین شده است. این تحقیق بر چهار روستای ارست، کندلوس، نوا و یوش به ‌عنوان نمونه‌های موردی تمرکز دارد، که از بین ۱۵ روستای هدف گردشگری استان مازندران، با استناد به وضعیت نامزدی آن‌ها در فهرست ثبت جهانی گردشگری (سال ۲۰۲۲) انتخاب شده‌اند. نتایج تحقیق با کاربرد تحلیل ساختاری Micmac نشان داد، که از مجموع 20 متغیر، 7 متغیر حفظ معماری روستایی و چشم‌‌نداز طبیعی آن، آگاهی زیست‌محیطی گردشگران، درک اهمیت مشارکت گردشگران در فعالیت‌های زیست‌محیطی، پیاده‌سازی سیاست قیمت‌گذاری خدمات گردشگری بر اساس رعایت ملاحظات زیست‌محیطی، پاکیزگی محیط روستا و مدیریت پسماند آن، اعطای بسته‌های مشوق مالی به مشاغل سبز گردشگری و توسعه زیرساخت‌های سبز و طرفدار محیط‌زیست واقع در ناحیه دووجهی که در ماتریس کلی مستقیم، میزان تاثیرگذاری آن‌ها بیش‌تر از تاثیرپذیری آن‌ها می‌باشد و 3 متغیر سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در زیرساخت‌های گردشگری منطبق بر محیط‌زیست، حمایت دولت و نهادهای محلی از فعالیت‌های گردشگری سازگار با محیط‌زیست و مدیریت تناسب ورود گردشگر به روستا با پتاتسیل گردشگری آن واقع در ناحیه تاثیرگذار به عنوان متغیرهای کلیدی تاثیرگذار بر رفتار طرفدار محیط‌زیست گردشگران در روستاهای هدف گردشگری استان مازندران انتخاب شدند.

کلیدواژه‌ها

رفتار طرفدار محیط‌زیست

تحلیل ساختاری Micmac

روستاهای هدف گردشگری

موضوعات

• توسعه پایدار و پایداری محیط

---