شهرهای معاصر بهعنوان سیستمهای پیچیده انسانی-فضایی، بهطور فزایندهای با پدیده «شکنندگی شهری» مواجه هستند که ناشی از تعامل عوامل کالبدی، اجتماعی، اقتصادی، نهادی و زیستمحیطی میباشد. در این میان، مفهوم «تابآوری شهری» بهعنوان رویکردی نوین، توانایی سیستم شهری در مقاومت، انطباق و بازیابی کارکردها را مورد تأکید قرار میدهد. با وجود این، مطالعات داخلی کمتر به نقش میانجیگرانه تابآوری در کاهش شکنندگی پرداختهاند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش میانجی تابآوری شهری در رابطه میان ابعاد چهارگانه (اقتصادی، اجتماعی، کالبدی-زیرساختی و حکمرانی-مدیریتی) با شکنندگی شهری در شهر زنجان انجام شده است. این پژوهش با بهرهگیری از رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری (PLS) انجام شد. یافتهها نشان داد که هر چهار بُعد بهطور همزمان و معنادار بر شکنندگی شهری اثر میگذارند، اما بخش قابلتوجهی از این اثر از طریق متغیر میانجی تابآوری منتقل میشود. بُعد حکمرانی و مدیریتی با اثر کل 0.720 قویترین عامل تبیینکننده شکنندگی بود و بیش از نیمی از اثر آن (حدود ۵۳ درصد) بهصورت غیرمستقیم و از طریق تقویت تابآوری اعمال میشود. همچنین، ضریب مسیر قوی و معنادار بین تابآوری و شکنندگی (0.713 و 35.65=t) نشاندهنده نقش کلیدی تابآوری در تعدیل شکنندگی است. میانجیگری در همه روابط از نوع «جزئی» بوده، اما شدت آن در بُعد حکمرانی به مراتب بیشتر از سایر ابعاد است. در مجموع، نتیجه میشود که تابآوری شهری نه یک متغیر کمکی، بلکه یک سازوکار راهبردی و ضروری برای کاهش شکنندگی شهری محسوب میشود و سیاستگذاری شهری در زنجان باید با اولویتبندی تقویت ظرفیتهای تابآوری، بهویژه در حوزه حکمرانی، به دنبال کاهش آسیبپذیری و دستیابی به توسعه پایدار باشد.
