تحلیل بهره‌گیری راهبردی از ظرفیت‌های ناحیه ساحلی مکران در تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

علی امیری

گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.98708.1651

چکیده

سواحل مکران، در جنوب شرق ایران، که از دیرباز به عنوان یک پیرامون دورافتاده قلمداد می‌شد، با تحولات جدید ژئوپلیتیک و ظهور کریدورهای جدید ترانزیتی و انرژی، به کانونی برای بهره-گیری راهبردی از ظرفیت‌های ساحلی در راستای تقویت عمق استراتژیک ایران تبدیل شده است. لذا، این مقاله به تحلیل بهره‌گیری راهبردی از این ظرفیت‌ها در تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. در این تحقیق، داده‌ها با استفاده از روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و به روش توصیفی-تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری راهبردی از ظرفیت‌های ناحیه ساحلی مکران در سه بعد ژئوپلیتیک، ژئواکونومیک و نظامی- امنیتی، می‌تواند به تقویت عمق استراتژیک جمهوری اسلامی ایران منجر شود. در بعد ژئوپلیتیکی، توسعه نقش مکران در پیوندهای دریایی و منطقه‌ای، تقویت دسترسی ایران به آب‌های آزاد و گسترش تعاملات منطقه‌ای، به افزایش قدرت مانور و اثرگذاری راهبردی کشور کمک می‌کند. در بعد ژئواکونومیک، توسعه زیرساخت‌های بندری، لجستیکی و کریدوری، گسترش اقتصاد دریامحور و زنجیره‌های ارزش وابسته و تنوع‌بخشی به زیرساخت‌های انرژی، ضمن تقویت جایگاه ایران در شبکه‌های اقتصادی و ترانزیتی منطقه‌ای و بین‌المللی، به ایجاد پیوندهای اقتصادی و افزایش تاب‌آوری راهبردی کشور منجر می‌شود. در بعد نظامی و امنیتی، ایجاد توازن استراتژیک در برابر تهدیدات و ارتقای حضور دریایی، به‌مثابه یک «پوشش استراتژیک» عمل کرده و ظرفیت مانور و مقاومت ایران را در برابر تهدیدات خارجی را به طور چشم‌گیری افزایش می‌دهد. در مجموع، عمق استراتژیک ایران در بستر مکران حاصل هم‌افزایی میان ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی و نظامی- امنیتی است و بدین‌گونه در صورت بهره‌گیری راهبردی از این ظرفیت‌ها، مکران می‌تواند با گسترش فضای کنش ژئوپلیتیکی، افزایش قدرت و تاب‌آوری ژئواکونومیک و انتقال بخشی از ظرفیت دفاع و بازدارندگی ایران به محیط دریایی دورتر، به توسعه و تقویت عمق استراتژیک ایران کمک کند.

کلیدواژه‌ها

سواحل مکران

عمق استراتژیک

بندر چابهار

کریدور شمال- جنوب

موضوعات

• تئوری های مرتبط با جغرافیا و و توسعه ناحیه ای

---