پارامترهای مؤثر در تعیین شایستگی مقاصد هدف اکوتوریسم: یک مرور سیستماتیک

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

وجیهه قربان نیا خیبری ¹

محسن آرمین ²

الهه عظیمی ³

¹ استادیار، گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

² گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه یاسوج

³ دانشجوی دوره دکتری شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2026.94996.1588

چکیده

در این پژوهش با بهره‌گیری از روش مرور نظامند آثار علمی – پژوهشی، مطالعات تعیین شایستگی اکوتوریسم، با هدف تعیین پارامترها و زیرپارامترهای مناسب برای پهنه‌بندی مناطق جهت توسعه اکوتوریسم در بازه زمانی 1390 تا 1404 در پایگاه‌های اطلاعاتی نورمگز، پرتال جامع علوم انسانی و اسکولار بررسی شدند. بر اساس معیارهای ورود و خروج مقالات در پژوهش، از بین 1930 مقاله، در نهایت 100 مطالعه برای بررسی انتخاب شدند. نتایج نشان می‌دهد که پارامترهای مورد استفاده برای تعیین شایستگی اکوتوریسم در مطالعات مورد بررسی را می‌توان در 33 پارامتر دسته‌بندی کرد که 13 عدد از این پارامترها را می‌توان در عناوین کلی‌تر که شامل 53 زیرپارامتر هستند تفکیک کرد. درصد وقوع پارامترها در سه گروه 40 تا 70 درصد، 10 تا 40 درصد و کمتر از 10 درصد قابل تفکیک است. در گروه یک با درصد وقوع 40 تا 70 درصد، 15 درصد از پارامترها و زیرپارامترها شامل شیب، تنوع و تراکم پوشش گیاهی، شبکه راه‌های ارتباطی، نزدیکی به سکونتگاها و ارتفاع از سطح دریا به ترتیب با درصد وقوع 70، 61، 58، 54 و 50 قرار گرفته‌اند. در گروه سوم، حدود 60 درصد پارامترها و زیرپارامترها دارای درصد احتمال وقوع یک درصد و یا به عبارتی صرفاً فقط در یک مطالعه مورد استفاه قرار گرفتند. پارامترها در چهار دسته اکولوژیکی، کالبدی - فضایی و زیرساختی، فرهنگی- اجتماعی، زیبایی‌شناختی و مدیریتی، اقتصادی و برنامه‌ریزی تفکیک شدند که ترتیب درصد وقوع آنها 33/33، 33/33، 9، 21/21 و 1 است، به عبارتی پژوهشگران ارزش و اهمیت یکسانی برای دو دسته پارامتری اکولوژیکی و کالبدی - فضایی و زیرساختی قایل بودند. این مطالعه به محققان جهت استفاده از پارامترهای پرکاربردتر و مهم‌تر جهت تعیین شایستگی مناطق برای توسعه اکوتوریسم کمک خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

اکوتوریسم

پارامتر

شایستگی

طبیعت‌گردی

مطالعه مروری

موضوعات

• توسعه پایدار و پایداری محیط

---