واکاوی راهکارهای توسعۀ کارآفرینی سبز در حوزۀ مدیریت پسماندهای شهری (مورد مطالعه: شهر کرمانشاه)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

نادر نادری ¹

مهتاب ژیان ²

خدیجه عزیزی ³

¹ دانشیار گروه مدیریت و کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

² دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

³ دانشجوی دکتری کارآفرینی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2025.87953.1428

چکیده

صنعتی‌شدن و رشد اقتصادی تولید مقادیر بیشتر پسماند در سراسر نقاط جهان را در پی دارد. تلاش دولت‌ها و سیاست‌گذاران در جهت مدیریت پسماندهای شهری زمینه‌ساز توسعۀ کارآفرینی سبز شده است. در این میان شهر کرمانشاه با توجه به حجم بالای پسماندهای تولیدی نتوانسته دستاورد قابل توجهی از کسب‌و‌کارهای وابسته به این حوزه کسب کند. از این رو پژوهش حاضر به واکاوی راهکارهای توسعۀ کارآفرینی سبز در حوزۀ مدیریت پسماندهای شهری در کرمانشاه پرداخته است. این پژوهش با رویکرد آمیخته‌اکتشافی با بهره‌گیری از تکنیک دلفی‌فازی انجام شده است. جامعۀ مورد مطالعه شامل کلیۀ مطلّعان کلیدی در زمینۀ موضوع مورد پژوهش در شهر کرمانشاه بودند. در جمع‌آوری داده‌ها از دو روش اسنادی و میدانی بهره گرفته شد. ابزار جمع‌آوری داده‌ها در فازکیفی، بررسی اسناد و مدارک، مصاحبه‌های عمیق و نیمه‌ساختارمند و یادداشت‌برداری میدانی و در فاز کمّی، پرسشنامۀ حاصل از داده‌های فاز کیفی بود. داده‌ها در بخش کیفی با به‌کارگیری تکنیک تحلیل محتوا و در بخش کمّی با استفاده از روش دلفی‌فازی تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌های مطالعه نشان داد راهکارهای توسعۀ کارآفرینی سبز در حوزۀ پسماند شهری در کرمانشاه به‌ترتیب اولویت شامل: برنامۀ راهبردی خاص کارآفرینی سبز، ایجاد زیرساخت‌های کارآفرینی سبز، توانمندسازی بخش خصوصی، ارتقای سیستم مدیریت پسماند، عوامل فرهنگی، عوامل آموزشی، بازاریابی و توسعۀ بازار محصولات سبز، ارتقای حمایت‌های مالی، عوامل سازمانی، اجرایی کردن قوانین و مقررات و تعامل مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی با سازمان‌های ذی‌ربط هستند.جهت توسعۀ کارآفرینی سبز در حوزۀ پسماند شهری در کرمانشاه لازم است به تمام این راهکارها در قالب یک مجموعه واحد و یکپارچه توجه شود که نبود هرکدام کارآفرینی سبز در این حوزه را با مشکل مواجه می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها

کارآفرینی سبز

مدیریت پسماند شهری

توسعۀ پایدار

کرمانشاه

موضوعات

• توسعه پایدار و پایداری محیط

---

مراجع

1. آقایی‌ابیانه، ب؛ صالحی، ص؛ و کلانتری، ع. (1394). بررسی تأثیر هنجارهای زیست‌محیطی بر بازیافت پسماندهای خانگی: موردمطالعۀ منطقۀ هفت تهران. بررسی مسائل اجتماعی ایران، 6(2)، 215-236.
2. اثنی‌عشری، ه. ( 1401). تأثیر مدیریت پسماند بر روش‌های تأمین مالی، مطالعه موردی شهرداری شهر کرمان. نخستین کنفرانس ملی چالش‌های محیط زیست، صنعت ومعدن سبز، تهران.
3. بهدوست، ف؛ و پوراحمد، ا. (1394). بررسی تأثیرات گردشگری شهری در توسعۀ شهر کرمانشاه. فضای گردشگری، 4(14)، 115-133.
4. حاضری، م؛ و سرایی، م. ح. (1398). تبیین و ارزیابی شاخص‌های مؤثر بر ارتقای کارایی سیستم مدیریت پسماند مطالعه موردی: شهر یزد. فصلنامۀ شهر پایدار، 2(2)، 19-33.
5. خداوردی ازغندی، ز؛ و کلاهی، م. (1398). افق پیش روی سیاست‌گذاری و مدیریت پسماند. رهیافت، 29(73 )، 55-68.
6. خسروانی، ف؛ عباسی، ع؛ چوبچیان، ش؛ و جلیلی‌قاضی‌زاده، م. (1402). استخراج اهداف مدیریت پایدار پسماند مواد غذایی: تحلیل اسناد فرادست. محیط‌شناسی، 49(2)، 221-238.
7. خسروی، س؛ مهدیزاده، ح؛ و میرکزاده، ع.‌ا. (1398). راه‌اندازی کارآفرینی سبز به‌عنوان راهکاری در جهت توانمندسازی فقرای روستایی (مورد مطالعه: اساتید دانشکدۀ کشاورزی دانشگاه رازی). فصلنامۀ علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 21(1)، 99-111.
8. خیری، ش؛ و آزادارمکی، ا. (1393). شناسایی عوامل مؤثر بر پذیرش مدیریت پسماند توسط شهروندان شهر تهران. مطالعات مدیریت شهری، 6(1، پیاپی 17)، 67-79.
9. رخشانی‌نسب، ح.ر؛ و صفری، خ. (1395). برنامه‌ریزی راهبردی مدیریت پسماند شهر زاهدان به روش SWOT. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 18(3)، 149-164.
10. رستمی، س؛ و درویشی سه‌تلانی، ف. (1399). شناسایی و تحلیل عوامل تسهیل‌کننده فرایند کارآفرینی سبز در حوزۀ پسماند شهری. سلامت و محیط‌زیست، 13(3 )، 559-578.
11. رضایی، ب؛ کهریزی، د؛ و نجف‌پور، ه. (1395). بررسی موانع و چالش‌های توسعۀ کارآفرینی سبز در بخش کشاورزی. مطالعات کارآفرینی و توسعۀ پایدار کشاورزی، 3(1)، 35-53.
12. رضایی، ب؛ نادری، ن؛ و رستمی، س. (1399). طراحی مدل توسعۀ کارآفرینی سبز در بخش کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه). فصلنامۀ علمی آموزش محیط زیست و توسعۀ پایدار، 9(1)، 171-191.
13. زینتی‌زاده، س؛ و زینتی‌زاده، ع.ا. (1394). بررسی وضعیت مدیریت پسماند جامد شهرکرمانشاه (جمع‌آوری و حمل‌ونقل). کنفرانس بین المللی محیط زیست و منابع طبیعی. شیراز.
14. غلامپور‌ارباستان، ه؛ و رضایی، م. (1402). جزء ویژه پسماند عادی (خانگی) بخش مغفول مدیریت پسماندهای عادی در کشور. ماهنامۀ گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 31(3).
15. گراوندی، ش. (1400). آینده‌پژوهی توسعۀ باغ‌ویلاها در اراضی زراعی (مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه). مدیریت اراضی، 9(1)، 1-11.
16. گل‌نظری، ع.ر؛ فرخ‌شوره‌دل، ج؛ ملکان، ج؛ و شعبانی‌نژاد، ج. (1397). مدیریت پسماند در ایران و مقایسه با کشورهای دیگر. اولین همایش بررسی چالش‌ها و ارائۀ راهکارهای نوین مدیریت شهری، تهران.
17. مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران. (1392). بررسی فرآیند مدیریت پسماند در جهان و ایران. گزارش شماره 207.
18. نادری، ن؛ خسروی، ا؛ و کرمیان، ف. (1401). واکاوی راهکارهای توسعۀ بازار محصولات سالم و ارگانیک واحدهای صنایع غذایی استان کرمانشاه. نشریۀ علمی پژوهشی مدیریت کسب‌وکارهای بین‌المللی، 5(4)، 227-247.
19. نامجو، ف؛ محرابی، ج؛ و ساکتی، پ. (1401). طراحی الگوی بهره‌برداری از فرصت‌ها در راستای توسعۀ کارآفرینی در صنعت پسماند ایران. توسعه و سرمایه، 7(2)، 253-272.
20. وطنخواه‌کلورزی، ژ؛ رضوانی، م.ر؛ و دربان‌آستانه، ع.ر. (1400). شناسایی عوامل اثرگذار بر توسعۀ کارآفرینی با بازیافت پسماندهای محصول برنج (مورد مطالعه: استان گیلان). روستا و توسعۀ پایدار فضا، 2(2)،17-32.

 

21. Alavi, S., Shamshiri, S., Pariz, Z., Dargahi, A., Mohamadi, M., Fathi, S., & Amirian, T. (2016). Evaluating the palm leaves efficiency as a natural adsorbent for removing cadmium from aqueous solutions: Isotherm adsorption study. International Journal of Pharmacy and Technology, 8(2), 13919-13929.‏
22. Allen, J. C., & Malin, S. (2008). Green entrepreneurship: A method for managing natural resources?. Society and natural resources, 21(9), 828-844.‏
23. Alwakid, W., Aparicio, S., & Urbano, D. (2021). The influence of green entrepreneurship on sustainable development in Saudi Arabia: The role of formal institutions. International journal of environmental research and public health, 18(10), 5433.‏
24. Azevedo, B. D., Scavarda, L. F., Caiado, R. G. G., & Fuss, M. (2021). Improving urban household solid waste management in developing countries based on the German experience. Waste management, 120, 772-783.‏
25. Bui, T. D., Tsai, F. M., Tseng, M. L., & Ali, M. H. (2020). Identifying sustainable solid waste management barriers in practice using the fuzzy Delphi method. Resources, conservation and recycling, 154, 104625.‏
26. Chu, F., Zhang, W., & Jiang, Y. (2021). How does policy perception affect green entrepreneurship behavior? An empirical analysis from China. Discrete Dynamics in Nature and Society, 2021(1), 7973046.‏
27. Dean, T. J., & McMullen, J. S. (2007). Toward a theory of sustainable entrepreneurship: Reducing environmental degradation through entrepreneurial action. Journal of business venturing, 22(1), 50-76.‏
28. Demir, U., Yeter, H.Y., & Demir, E. (2015). Applicability to Green Entrepreneurship in Turkey: A Situation Analysis, World Conference on Technology. Innovation and Entrepreneurship, 195, 1238-1245.
29. Diaz, LF., Savage, GM., Eggerth, LL., & Golueke, CG. (1993). Composting and recycling municipal solid waste. Lewis Publishers; 1993.
30. Frishammar, J., & Parida, V. (2019). Circular Business Model Transformation: A Roadmap for Incumbent Firms. California Management Review, 61(2), 5-29.
31. He, Z., Xiong, J., Ng, T. S., Fan, B., & Shoemaker, C. A. (2017). Managing competitive municipal solid waste treatment systems: An agent-based approach. European Journal of Operational Research, 263(3), 1063-1077.‏
32. Homrich, A. S., Galvao, G., Abadia, L. G., & Carvalho, M. M. (2018). The circular economy umbrella: trends and gaps on integrating pathways. Journal of Cleaner Production, 175, 525–543.
33. Hou, X., Ma, Y., Wu, Y., & Wang, W. (2020). Implementing green education of urban families: An action research project in Beijing, China. Action Research, 18(1), 19-47.‏
34. Karimi, R. F., & Nabavi Chashmi, S. A. (2019). Designing green entrepreneurship model in sustainable development consistent with the performance of Tehran industrial towns. Journal of business-to-business marketing, 26(1), 95-102.‏
35. Kerdsuwan, S., Laohalidanond, K., & Jangsawang, W. (2015). Sustainable development and eco-friendly waste disposal technology for the local community. Energy Procedia, 79, 119-124.‏
36. Lehtonen, M., Kojo, M., Jartti, T., Litmanen, T., & Kari, M. (2020). The roles of the state and social licence to operate? Lessons from nuclear waste management in Finland, France, and Sweden. Energy Research & Social Science, 61, 101353.‏
37. Li, W., & Wang, J. (2021). Household waste management in Shanghai and its implications for the second-tier cities in China. Journal of Cleaner Production, 321, 128980.‏
38. Liu, X., Wang, E., & Cai, D. (2019). Green credit policy, property rights and debt financing: Quasi-natural experimental evidence from China. Finance Research Letters, 29, 129-135.‏
39. Mathews, J. A. (2012). Green growth strategies—Korean initiatives. Futures, 44(8), 761-769.‏
40. Mohan, G., Sinha, U. K., & Lal, M. (2016). Managing of solid waste through public private partnership model. Procedia Environmental Sciences, 35, 158-168.‏

 

41. Mukonza, C. (2020). An analysis of factors influencing green entrepreneurship activities in South Africa. In: C, Atewamba., & D, Yong Ngondjeb. (eds). Inclusive Green Growth: Challenges and Opportunities for Green Business in Rural Africa, (pp. 47-67). Cham: Springer International Publishing.‏‏
42. Neumann, T. (2021). The impact of entrepreneurship on economic, social and environmental welfare and its determinants: a systematic review. Manag Rev Q 71, 553– 584.
43. Piozzi, G., Lefèvre, J., Molnar, C., Konishi, T., Bianchi, P., Rouanet, P., ...& Kim, S. (2023). International standardization and optimization group for intersphincteric resection (ISOG-ISR): modified Delphi consensus on anatomy, definition, indication, surgical technique, specimen description and functional outcome. Colorectal Disease, 25(9), 1896–1909.
44. Raymond, N., Svendsen, E., & Campbell, L. K. (2013). From job training to green jobs: A case study of a young adult employment program centered on environmental restoration in New York City, USA. Urban Forestry & Urban Greening, 12(3), 287-295.‏
45. ‏Sakr, D., & Sena, A. A. (2017). Cleaner production status in the Middle East and North Africa region with special focus on Egypt. Journal of cleaner production, 141, 1074-1086.‏
46. Severo, E. A., de Guimarães, J. C. F., & Dorion, E. C. H. (2017). Cleaner production and environmental management as sustainable product innovation antecedents: A survey in Brazilian industries. Journal of Cleaner Production, 142, 87-97.‏
47. Stephens, M. (2020). Cities as custodians for entrepreneurial opportunity. In: M. Iftikhar., J. Justice., & D. Audretsch. (eds) Urban studies and entrepreneurship, (pp. 31-49). Cham: Springer International Publishing.
48. Tekala, K., Baradarani, S., Alzubi, A., & Berberoğlu, A. (2024). Green Entrepreneurship for Business Sustainability: Do Environmental Dynamism and Green Structural Capital Matter? Sustainability, 16(13), 5291.
49. UNEP GMA. (2002). United Nations Environment Programme. Chemicals, Geneva, Switzerland.
50. Vasilescu, M. D., Dimian, G. C., & Gradinaru, G. I. (2023). Green entrepreneurship in challenging times: a quantitative approach for European countries. Economic research-Ekonomska istraživanja, 36(1), 1828-1847.‏
51. Xua,Y., Huanga, G. H., Qinc, X. & Caoa, M.f. (2009). Ast- ochastic robust chanceconstrained Programming model for municipal solid waste management under uncertainty . Elsevier. Conservation and recycling, 53, 352-363.
52. Yuan, Y., & Yabe, M. (2015). Residents’ preferences for household kitchen waste source separation services in Beijing: A choice experiment approach. International journal of environmental research and public health, 12(1), 176-190.‏
53. Zapata, P., & Zapata Campos, M. J. (2019). Cities, institutional entrepreneurship and the emergence of new environmental policies: The organizing of waste prevention in the City of Gothenburg, Sweden. Environment and Planning C: Politics and Space, 37(2), 339-359.‏
54. Zeller, V., Towa, E., Degrez, M., & Achten, W. M. (2019). Urban waste flows and their potential for a circular economy model at city-region level. Waste management, 83, 83-94.‏