تحلیل مکانی خطر زمین‌لغزش در مناطق جنوبی شهرستان سراب با تاکید بر زمین لرزه ترکمانچای سال 1398

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

حمید گنجائیان ¹

علی میرآخورلی ¹

مهدی صفری نامیوندی ²

تکتم یزدانی ³

¹ دانشگاه تهران

² دانشگاه علوم انتظامی

³ دانشگاه تبریز

https://doi.org/10.22067/jgrd.2025.94486.1580

چکیده

زمین‌لغزش یکی از مهم‌ترین مخاطرات ژئومورفولوژیکی در نواحی کوهستانی ایران به شمار می‌رود که عوامل محیطی و زمین‌ساختی متعددی در وقوع آن نقش دارند. شناخت دقیق مناطق مستعد و بررسی تأثیر عوامل تحریک‌کننده‌ای مانند زمین‌لرزه، گامی اساسی در مدیریت زمین‌لغزش محسوب می‌شود. با توجه به اهمیت موضوع، در این پژوهش به شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین‌لغزش در مناطق جنوبی شهرستان سراب با در نظر گرفته تاثیرات زمین‌لرزه ترکمانچای پرداخته شده است. در این پژوهش، به‌منظور شناسایی مناطق مستعد زمین‌لغزش و بررسی تأثیر زمین‌لرزه ترکمانچای (۱۳۹۸)، از ترکیبی از داده‌های سنجش ‌ازدور و مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره استفاده شده است. داده‌های اصلی شامل تصاویر راداری ‌Sentinel-1‌، نقشه زمین‌شناسی با مقیاس 1:100000 و مدل رقومی ارتفاعی با دقت 5/12 متر (ALOS PALSAR) بوده‌اند. تحلیل تداخل‌سنجی راداری با استفاده از نرم‌افزار GMT، مدل‌سازی OWA در محیط ‌TerrSet، تحلیل ANP در نرم‌افزار SuperDecisionو پردازش مکانی لایه‌های اطلاعاتی در ArcGIS انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که مناطق جنوبی شهرستان سراب، به‌ویژه نواحی میانی، به‌دلیل ویژگی‌های ژئومورفولوژیکی مانند شیب تند و فرسایش رودخانه‌ای، دارای پتانسیل بالایی برای وقوع زمین‌لغزش هستند. از سوی دیگر، عوامل تکتونیکی، به‌ویژه زمین‌لرزه ترکمانچای، باعث جابجایی‌هایی در حدود 19- تا 83- میلی‌متر در این محدوده شده‌اند که نقش مهمی در بی‌ثباتی دامنه‌ها ایفا می‌کنند. تحلیل هم‌پوشانی نقشه‌های جابجایی و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش نشان داد که بیش‌ترین جابجایی‌ها در مناطقی با پتانسیل زیاد و بسیار زیاد رخ داده است. این هم‌پوشانی نشان‌دهنده تعامل مؤثر میان عوامل زمین‌ساختی و محیطی در تشدید خطر زمین‌لغزش در منطقه مورد مطالعه است.این هم‌پوشانی نشان‌دهنده تعامل مؤثر میان عوامل زمین‌ساختی و محیطی در تشدید خطر زمین‌لغزش در منطقه مورد مطالعه است.

کلیدواژه‌ها

زمین‌لغزش

تداخل سنجی راداری

OWA

ANP

شهرستان سراب

موضوعات

• جغرافیای طبیعی و بر نامه ریزی محیطی

---