جغرافیاوتوسعه ناحیه ای

ارائۀ مدل تجربی تعیین‌کننده‌های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی (مورد مطالعه: استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

آیدا الا الدین وندی 1
یوسف قنبری 2
حمید برقی 2

1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی،دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

https://doi.org/10.22067/jgrd.2024.87397.1416
چکیده
با توجه به ظرفیت بالای فعالیت در بخش کشاورزی، توانمندسازی زنان روستایی در بخش کشت و تولید گیاهان دارویی می‌تواند استراتژی مناسبی برای ارتقای جایگاه اجتماعی و اقتصادی زنان روستایی باشد. بااین‌وجود بررسی‌ها نشان می‌دهد این موضوع کمتر مورد توجه محققان قرار گرفته است. با توجه به اینکه استان چهارمحال و بختیاری از مناطق کلیدی کشور به لحاظ تولید گیاهان دارویی است، هدف اصلی این پژوهش کمّی و کاربردی که با ترکیبی از روش­های توصیفی ـ تحلیلی و معادلات ساختاری انجام گرفته است، ارائۀ مدل تجربی تعیین­کننده­های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی در این استان است. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی زنان روستایی استان چهارمحال و بختیاری است که در میان آن­ها 209 نفر به­عنوان نمونه آماری مورد پرسشگری قرار گرفته­اند. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها از نرم­افزارهای SPSS وAmos استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داد که ابعاد چهارگانۀ توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی (توانمندی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، زیست‌محیطی و فردی و روان‌شناختی) در وضعیت نامناسبی قرار دارد و مهم­ترین عوامل تعیین­کننده‌های توانمندسازی زنان روستایی در بخش گیاهان دارویی عبارت‌اند از: تشکیل و توسعۀ تعاونی‌ها، حمایت کارآمد بخش دولتی، برگزاری کلاس‌ها، دوره­های آموزشی، میزان مالکیت اراضی و درآمد. مدل نهایی نشان می‌دهد که این عوامل ۷۰ درصد واریانس متغیر وابسته را تبیین می‌کنند و پیشنهادهای عملی مانند تخصیص اعتبارات بانکی هدفمند، توسعۀ تعاونی‌های چندمنظوره و برگزاری دوره‌های آموزشی مهارت‌محور می‌تواند به ارتقای توانمندسازی کمک کند. این پژوهش با تمرکز بر ظرفیت‌های اقلیمی استان، خلأ مطالعاتی را پر کرده و مبنایی برای سیاست‌گذاری‌های آینده ارائه می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها

توسعۀ روستایی
توانمندسازی زنان روستایی
گیاهان دارویی
موضوعات
  1. تاراسی، ز؛ کریم‌زاده، ح؛ و آقایاری هیر، م. (۱۳۹۸). بررسی ارتباط ظرفیت‌سازی و توانمندسازی زنان روستایی مطالعۀ موردی: شهرستان زنجان. نشریۀ جغرافیا و توسعه، ۱۸(۵۸)، ۲۰۳-۲۲۴.
  2. جعفری، ح؛ احمدیان، م. ع؛ و طرهانی، ع. (۱۳۹۶). تولید گیاهان دارویی رویکردی در جهت پایدارسازی اقتصاد روستایی (مطالعۀ موردی: روستاهای شهرستان قوچان). مجلۀ پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، ۶(۱)، ۱۷۳-۱۸۷.
  3. جمینی، د؛ و جمشیدی، ع. (۱۴۰۰). مدل‌سازی عوامل مؤثر بر توسعة شاخص‌های کارآفرینی در مناطق روستایی ایران نمونة پژوهش: منطقة اورامانات، استان کرمانشاه. برنامه‌ریزی فضایی، ۱۱(۳)، ۷۳-۹۴.
  4. جهادکشاورزی استان چهارمحال و بختیاری. (۱۳۹۸). آمارنامۀ کشاورزی استان چهارمحال و بختیاری در سال ۱۳۹۸. انتشارات جهادکشاورزی استان چهارمحال و بختیاری.
  5. دهقانی، ا؛ و جمینی، د. (۱۳۹۶). سنجش وضعیت شاخص‌های کارآفرینی، تعیین‌کننده‌ها و راهکارهای توسعۀ آن در سکونتگاه‌های روستایی (مورد مطالعه: شهرستان جوانرود). فضای جغرافیایی، ۱۷(۶۰)، ۲۴۷-۲۶۵.
  6. رضایی، ر؛ صفا، ل؛ و میانجی، س. (۱۳۹۶). عامل‌های مؤثر بر قصد استفاده زنان روستایی از گیاهان دارویی در شهرستان کرج. فصلنامۀ علمی-پژوهشی زن و جامعه، ۸(۳)، ۱۲۷-۱۴۸.
  7. سعیدی، م؛ چهارسوقی‌امین، ح؛ مومنی‌هلالی، ه؛ نوروزی، ع؛ و واحدی، م. (۱۳۹۷). بررسی نقش صندوق اعتبارات خرد بر توانمندسازی اقتصادی زنان روستایی (مورد پژوهشی: شهرستان چرداول، استان ایلام). مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، ۱۵(۴)، ۱۴۹-۱۷۵.
  8. ظفری‌نسب، م؛ گلزاری، ز؛ نوریان، م؛ و رضوی، س. ح. (۱۴۰۲). شناسایی و تبیین ابعاد و مؤلفه‌های توانمندسازی زنان روستایی استان لرستان با استفاده از پژوهش روش‌های آمیخته. روستا و توسعه، ۲۶(۲)، ۲۲۷-۲۵۴.
  9. عظیمی، ن؛ علی‌بیگی، ا. ح؛ و پاپ‌زن، ع. (۱۴۰۱). الگویی برای توانمندسازی زنان روستایی شهرستان کرمانشاه. روستا و توسعه، ۲۵(۴)، ۶۷-۸۶.
  10. فاضل، ا؛ کمالیان، ا. ر؛ و روشن، ع. (۱۳۹۶). شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر توانمندسازی منابع انسانی دانشگاهی با تأکید بر دانشگاه‌های نسل سوم و چهارم با استفاده از رویکرد دلفی فازی: ارائۀ یک الگوی مفهومی. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۰(۶)، ۴۵۵-۴۶۸.
  11. کلانتری، خ. (۱۳۹۸). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی-اقتصادی. تهران. نشر فرهنگ صبا.
  12. مرکز آمار ایران. (۱۳۹۵). نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن استان چهارمحال و بختیاری. انتشارات مرکز آمار ایران.
  13. نجفی‌کانی، ع. ا؛ و وصال، ز. (۱۳۹۴). نقش مدیریت محلی در توانمندسازی زنان روستایی (مورد مطالعه: دهستان استرآباد جنوبی شهرستان گرگان). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، ۱(۱۰)، ۴۷-۵۶.

 

  1. Ahmadi, M., & Fakour, V. (2020). The impact of micro credit on empowerment of female heads of rural households covered by Imam Khomeini Relief Committee (Case study: Central District of Zanjan County). Journal of Research & Rural Planning, 9(1), 17–33.
  2. Akhter, J., & Cheng, K. (2020). Sustainable empowerment initiatives among rural women through microcredit borrowings in Bangladesh. Sustainability, 12(6), Article 2275. https://doi.org/10.3390/su12062275
  3. Aziz, N., Nisar, Q. A., Koondhar, M. A., Meo, M. S., & Rong, K. (2020). Analyzing the women’s empowerment and food security nexus in rural areas of Azad Jammu & Kashmir, Pakistan: By giving consideration to sense of land entitlement and infrastructural facilities. Land Use Policy, 94, Article 104529.

https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2020.104529

  1. Bukhari, M., Khushk, G. M., Khoso, K., & Shah, S. (2023). Empowerment level among rural women of Sindh: A sociological analysis. Pakistan Journal of Agriculture, Agricultural Engineering and Veterinary Sciences, 39(2), 133–140. https://doi.org/10.47432/2023.39.2.8
  2. Banerjee, M. (2020). Empowering rural women in India during Covid-19: A brief study considering future sustainability. Journal of Studies in Social Sciences, 19(3), 1–7.
  3. Bartlett, J. E., Kotrlik, J. W., & Higgins, C. C. (2001). Organizational research: Determining appropriate sample size in survey research. Information Technology, Learning, and Performance Journal, 19(1), 43–50.
  4. Basumatary, H., Chhetri, P. C., & Raj, S. N. (2022). Hitting the target, missing the point? Microcredit and women empowerment in rural India. Journal of Poverty, 27(3), 217–234.
  5. Biswal, S. N., Mishra, S. K., & Sarangi, M. (2023). Does women's empowerment influence multidimensional poverty? Empirical insight from rural Odisha of India. Pertanika Journal of Social Sciences & Humanities, 31(2), 607–635.
  6. Biswas, A., Roy, C., Sati, V. P., & Kumar, S. (2024). The role of Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act on women empowerment in selected districts of West Bengal, India. SN Social Sciences, 4(2), Article 38. https://doi.org/10.1007/s43545-024-00808-9
  7. Bouzarjomehri, K., & Javani, K. (2020). The role of non-governmental organizations (NGOs) in women’s empowerment and environmental protection in the rural areas (Case study: Rural areas of County Roshtkhar). Journal of Research & Rural Planning, 9(2), 69–82.
  8. Dar, S. A., & Muthukumar, J. (2024). Women's empowerment in Kashmir through welfare programs and schemes: Progress and persisting challenges. Migration Letters, 21(S5), 747–756.
  9. Dehban Nejadian, A., Ghanbari, Y., & Barghi, H. (2023). Assessing and measuring the sustainability of rural settlements active in the field of medicinal plants (Case study: Kohgiluyeh & Boyerahmad Province). Journal of Research & Rural Planning, 12(2), 19–36.
  10. Ghasemi, M., Badsar, M., Falahati, L., & Karamidehkordi, E. (2021). The mediation effect of rural women empowerment between social factors and environment conservation (combination of empowerment and ecofeminist theories). Environment, Development and Sustainability, 23, 16959–16981. https://doi.org/10.1007/s10668-021-01237-y
  11. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2022). A primer on partial least squares structural equation modeling (PLS-SEM) (3rd ed.). Sage.
  12. Haque, S., Salman, M., Hasan, M. M., Prithi, A. A., & Hossain, M. E. (2024). Women's empowerment and its role in household food security to achieve SDGs: Empirical evidence from rural Bangladesh. Sustainable Development, 32(1), 1–18.
  13. Ishfaq, S., Abedullah, A., & Kouser, S. (2023). Measurement and determinants of rural women’s empowerment in Pakistan. Global Social Welfare, 10(2), 139–152.
  14. Jabeen, S., Haq, S., Jameel, A., Hussain, A., Asif, M., Hwang, J., & Jabeen, A. (2020). Impacts of rural women’s traditional economic activities on household economy: Changing economic contributions through empowered women in rural Pakistan. Sustainability, 12(7), Article 2731. Htt1
  15. Jemaneh, S. A., & Shibeshi, E. M. (2023). Women empowerment in agriculture and its effect on household food security: Evidence from Gamo Zone of Southern Ethiopia. Agriculture & Food Security, 12, Article 26.

https://doi.org/10.1186/s40066-023-00437-1

  1. Kehinde, O. K., Osasona, K. K., Temitope, O. O., Funke, S. M., & Racheal, O. A. (2024). Nexus between value addition in maize and empowerment of rural women: Evidence from Osun state, Nigeria. SVU-International Journal of Agricultural Sciences, 6(1). https://doi.org/10.21608/svuijas.2024.267116.1339
  2. Khesht, M. A., Jafari, H., & Alizadeh, K. (2021). The effect of cultivation of medicinal plants on the economic development of rural settlements (Case study: Villages of Kalat city). Propósitos y Representaciones, 9(SPE2), Article e957. https://doi.org/10.20511/pyr2021.v9nSPE2.957
  3. Madzorera, I., Bliznashka, L., Blakstad, M. M., Bellows, A. L., Canavan, C. R., Mosha, D., ... & Fawzi, W. W. (2023). Women's input and decision-making in agriculture are associated with diet quality in rural Tanzania. Frontiers in Public Health, 11, Article 1215462. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1215462
  4. Manoj, P. K., Lakshmi, Krishna, S., & Sebastian, R. (2023). Women empowerment in Digital India and the Kerala Knowledge Economy. Academy of Marketing Studies Journal, 27(1), 1–11.
  5. Naik, S. N., Aslam, A., & Bhatti, M. I. (2024). Microfinance's business breakthrough for women empowerment. Journal of Entrepreneurship and Business Venturing, 4(1), 299–316.
  6. Ningombam, S. K., & Bordoloi, S. (2024). DAY NRLM scheme and its impact on women empowerment: A case of Morrigan district of Assam, India. Indian Growth and Development Review. Advance online publication.

 https://doi.org/10.1108/IGDR-08-2022-0103

  1. Obayelu, O. A., & Chime, A. C. (2020). Dimensions and drivers of women's empowerment in rural Nigeria. International Journal of Social Economics, 47(3), 315–333.
  2. Pakkanna, M., Rasulong, I., & Akhmad, S. I. W. (2020). Microfinance institutions and women empowerment: Evidence in the rural areas of Tangerang, Indonesia. International Journal of Scientific and Technology Research, 9(2), 3994–3999.
  3. Rahman, Md. M., Huq, H., & Hossen, A. M. (2023). Patriarchal challenges for women empowerment in neoliberal agricultural development: A study in Northwestern Bangladesh. Social Sciences, 12(9), Article 482.

https://doi.org/10.3390/socsci12090482

  1. Sharma, E., & Das, S. (2021). Integrated model for women empowerment in rural India. Journal of International Development, 33(3), 594–611.
  2. Sheshadri, S., Coley, C., Devanathan, S., & Rao, R. B. (2020). Towards synergistic women’s empowerment-transformative learning framework for TVET in rural India. Journal of Vocational Education & Training, 75(2), 255–277.
  3. Soharwardi, M. A., & Ahmad, T. I. (2020). Dimensions and determinants of women empowerment in developing countries. International Journal of Sustainable Development and Planning, 15(6), 957–964.
  4. Wei, W., Sarker, T., Zukiewicz-Sobczak, W., Roy, R., Alam, G. M. M., Rabbany, M. G., ... & Aziz, N. (2021). The influence of women’s empowerment on poverty reduction in the rural areas of Bangladesh: Focus on health, education and living standard. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(13), Article 6909. https://doi.org/10.3390/ijerph18136909
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

صفحه اصلی

ارسال مقاله

تماس با ما