الگوهای جوی بارش های شدید و فراگیر خراسان جنوبی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فردوسی مشهد

10.22067/geography.v18i1.84509

چکیده

بی نظمی در بارش ویژگی آب و هوای خشک بوده، و این نوع ریزش ها همراه با سیل و خسارت است. با رویکرد تکرار پذیری پدیده های طبیعی، این نوع ریزش ها قابل تکرار و پیش بینی میباشند. بارش شدید در قالب توده های با رطوبت بالا و شرایط خاص همدیدی جو، حادث میگردد. این نوع ریزش ها با بارش روزانه 1 میلیمتر و بیشتر در 6 ایستگاه سینوپتیک خراسان جنوبی در دوره 1987 تا 2018، مطالعه شد. شاخص صدک 95 ام بارش روزانه هر ایستگاه، بارش شدید، و همزمان در 3 ایستگاه و بیشتر، بارش شدید سینوپتیک تعریف شد. الگوهای جوی این نوع بارش ها با داده رقومی ارتفاع تراز500 هکتوپاسکال در محدوده 10 تا 70 درجه شمالی و 10 تا 80 درجه شرقی، با روش تحلیل مؤلفه اصلی و خوشه بندی وارد، مشخص گردید. چنانکه با وقوع بلاکینگ مدیترانه مرکزی- جنوب اروپا و سردچال اروپای شرقی- روسیه غربی، تراف باهای غربی در شرق مدیترانه عمیق شده و توده های مدیترانه ای از مسیر جنوبی تر با جهت جنوبغربی وجنوب از آبهای گرم خلیج فارس و دریای عمان به شرق ایران میرسند. بنابراین سیکلون ها (فشار1011 میلیبار) با حرکت چرخندی برروی منطقه و ارتفاعات شرق ایران، بارش های شدید (میانگین 16 میلیمتر روزانه) را ریزش میکنند. در عرض پایین تر، پرفشارهای دینامیک با حرکت واچرخند در تراز میانی و جو پایین، از شمال شرقی آفریقا تا عربستان و شمال غربی شبه جزیره هند استقرار داشته، و تضعیف بادهای سرد و خشک سیبری، تداوم بارش ها را موجب میگردند. شرایط جوی فوق(منجر به بارش شدید) در اواخر زمستان(فوریه) و اوایل بهار (مارس) در خراسان جنوبی حادث میشود.

عنوان مقاله [English]

*

نویسنده [English]

  • reza doostan
چکیده [English]

بی نظمی در بارش ویژگی آب و هوای خشک بوده، و این نوع ریزش ها همراه با سیل و خسارت است. با رویکرد تکرار پذیری پدیده های طبیعی، این نوع ریزش ها قابل تکرار و پیش بینی میباشند. بارش شدید در قالب توده های با رطوبت بالا و شرایط خاص همدیدی جو، حادث میگردد. این نوع ریزش ها با بارش روزانه 1 میلیمتر و بیشتر در 6 ایستگاه سینوپتیک خراسان جنوبی در دوره 1987 تا 2018، مطالعه شد. شاخص صدک 95 ام بارش روزانه هر ایستگاه، بارش شدید، و همزمان در 3 ایستگاه و بیشتر، بارش شدید سینوپتیک تعریف شد. الگوهای جوی این نوع بارش ها با داده رقومی ارتفاع تراز500 هکتوپاسکال در محدوده 10 تا 70 درجه شمالی و 10 تا 80 درجه شرقی، با روش تحلیل مؤلفه اصلی و خوشه بندی وارد، مشخص گردید. چنانکه با وقوع بلاکینگ مدیترانه مرکزی- جنوب اروپا و سردچال اروپای شرقی- روسیه غربی، تراف باهای غربی در شرق مدیترانه عمیق شده و توده های مدیترانه ای از مسیر جنوبی تر با جهت جنوبغربی وجنوب از آبهای گرم خلیج فارس و دریای عمان به شرق ایران میرسند. بنابراین سیکلون ها (فشار1011 میلیبار) با حرکت چرخندی برروی منطقه و ارتفاعات شرق ایران، بارش های شدید (میانگین 16 میلیمتر روزانه) را ریزش میکنند. در عرض پایین تر، پرفشارهای دینامیک با حرکت واچرخند در تراز میانی و جو پایین، از شمال شرقی آفریقا تا عربستان و شمال غربی شبه جزیره هند استقرار داشته، و تضعیف بادهای سرد و خشک سیبری، تداوم بارش ها را موجب میگردند. شرایط جوی فوق(منجر به بارش شدید) در اواخر زمستان(فوریه) و اوایل بهار (مارس) در خراسان جنوبی حادث میشود.