تحلیل فضایی جایگاه های پمپ بنزین و ایستگاه های CNG در شهر قزوین

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور، تهران

2 دانشگاه خوارزمی

چکیده
 اهداف: با گسترش و توسعۀ شهرنشینی و افزایش روزافزون جمعیت، نیاز به استفاده از خودرو و به تبع آن ایجاد جایگاه­های سوخت متعدد، نسبت به گذشته، بیشتر احساس می ­شود. طی سال­های اخیر، بر اساس سیاست­های دولت مرکزی، مبنی بر کاهش مصرف بنزین و صرفه­ جویی در این بخش، رویکرد و توجه ویژه­ای نسبت به تولید خودروهای گازسوز صورت گرفته است. مهمترین مشکل در مسیر خدمات­ رسانی این بخش، عدم توزیع مناسب جایگاه­ها از لحاظ کمی و محدود بودن شعاع عملکردی جایگاه­های مذکور است.
روش: این تحقیق با روش توصیفی – تحلیلی و با هدف تجزیه و تحلیل وضع موجود استقرار جایگاه­های سوخت (CNG و بنزین) و مکان­یابی درست این جایگاه­ها با توجه به استانداردها و مشخصات فنی انجام گرفته است. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از مدل فرایند تحلیل سلسه ­مراتبی (AHP) استفاده شده است.
یافته‌ها/ نتایج: بر اساس یافته­ های تحقیق و تجزیه و تحلیل اطلاعات، جایگاه­های سوخت بنزین و ایستگاه­های CNG در شهر قزوین هم از لحاظ شاخص­های نظیر الزامات سازه­ای، ایمنی تجهیزات و بازرسی آزمون­های دوره­ای در وضعیت مناسبی قرار ندارند و هم دسترسی شهروندان به این جایگاه در کلیۀ نقاط شهر در حد متعارف نیست. همچنین، با تطبیق  نقشۀ نهایی حاصل از مدل مکان­یابی با نقشۀ وضع موجود جایگاه­های سوخت بنزین و CNG در سطح شهر قزوین مشخص شد که از تعداد 20 جایگاه­ سوخت بنزین و CNG، تعداد 2 جایگاه در اراضی با ارزش خوب، تعداد 9 جایگاه در اراضی با ارزش متوسط و تعداد 9 جایگاه در اراضی ضعیف قرار گرفته ­اند و هیچ یک از 20 جایگاه­های موجود در سطح شهر در اراضی با امتیاز خیلی خوب قرار نگرفته­ اند.
نتیجه‌گیری: پس از مشخص کردن پهنه ­های مناسب جهت استقرار جایگاه سوخت و نیز در جهت ایجاد تعادل و توازن در توزیع فضایی جایگاه­ها، پیشنهاد شد 7 جایگاه جدید در مناطق مساعد و دارای اولویت ایجاد شود.

کلیدواژه‌ها


1. استاندارد ملی ایران. (1382). جایگاه سوخت‌گیری گاز طبیعی فشرده (1): الزامات عمومی. چاپ اول. تهران: مؤسسة استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران.
2. پرهیزکار، ا. (1376). ارائة الگوی مناسب مکان‌گزینی مراکز خدمات شهری با تحقیق در مدل‌ها و GIS شهری. رسالة منتشرنشدة دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه تربیت مدرس تهران. تهران. ایران.
3. پور محمدی، م. ر. (1382). برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری. تهران: انتشارات سمت.
4. شاد، ر. (1382). طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم اطلاعات جغرافیایی کاربردی با تأکید بر مدل-سازی نیازهای وزارت صنایع و معادن. پایان‌نامه منتشرنشدة کارشناسی ارشد رشتة سامانة اطلاعات جغرافیایی (GIS). دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی. تهران. ایران.
5. شکویی، ح. (1383). دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری. چاپ هفتم. تهران: انتشارات سمت.
6. شهرداری قزوین(1393). گزارش سفر ریاست جمهوری به استان قزوین ، اقتباس فروردین 1393.
7. عباسی ورکی، ا. (1387). شناسایی و تحلیل فضایی کانون‌های جرم‌خیز شهر قزوین با استفاده از سامانة اطلاعات جغرافیایی GIS. پایان‌نامة کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری. دانشگاه زنجان. ایران.
8. کامران‌پور، ن؛ شهیدی، س. (1372). مطالعات اقتصادی احداث مراکز خرید. تهران: مهندسین مشاورة ‌شهر.
9. مالچسفکی، ی.(1385). سامانة اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چند معیاری. (ترجمه، ا. پرهیزکار و ع. غفاری گیلانده). چاپ اول. تهران: انتشارات سمت.
10. نصیری، ع؛ چهرقانی، ا. (1389). تعیین معیارهای مؤثر بر مکان‌یابی شبکه‌ها و زیرساخت‌های برون شهری صنعت گاز با رویکرد GIS با تأکید بر مکان‌یابی جایگاه‌های سوخت CNG استان قم. مجلة آمایش سرزمین. 2 (2)، 164- 133.
11. Deng, H. (1999). Multicriteria analysis with fuzzy pairwise comparison. International journal of Approximate Reasoning, 21(3), 215-231.
12. Kuo, M.-S., Liang, G.-Sh., & Huang, W.-Ch. (2006). Extension of the multicriteria analysis with pairwise comparison under a fuzzy environment. International journal of Approximate Reasoning, 43(3), 268-285.
13. Madsen, P., & Plunz, R. (2002). The urban life world. London: Routledge.
14. Pooler, J. A. (1995). The use of spatial separation in the measurement of transportation accessibility. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 29(6), 421-427.
15. Taleai, M., Mansourian, A., Sharifi, A., (2009). Surveying general prospects and challenges of GIS implementation in developing countries: A SWO-AHP approach. Journal of Geograghical Systems, 11(3), 291-230.
16. www.qazvin.ir
17. Yu, Ch. S. (2002). A GP-AHP method for solving group decision-making fuzzy AHP problems. Computers & Operations Research, 29(14), 1969-2001.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.