فرایند روش شناسی ترکیبی در برنامه ریزی راهبردی توسعه ی کالبدی مناطق روستایی ایران

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 تربیت مدرس

2 تهران

چکیده

طی دهه‌های اخیر، شواهد بسیار زیادی از تغییرات فزاینده‌ی اجتماعی، اقتصادی و محیطی در سطح کشور مشاهده شده است که عمدتاً به تغییرات فضایی منتهی شده اند. با توسعه‌ی فن آوری، انسان عناصر و شرایط طبیعی را به میزان قابل توجهی شناسایی کرده و چگونگی بهره برداری و شیوه‌ی مدیریت منابع طبیعی را تحول بخشیده و نیاز به برنامه-ریزی کالبدی را افزایش داده است. در این زمینه ساکنان نواحی روستایی نیز استثنا نبوده اند. بنابراین نیاز به فضا جهت انجام یک برنامه ریزی مدیریت کالبدی مبتنی بر اصول علمی و دیدگاه‌های نظریه ای توسعه‌ی پایدار، که متناسب با روش‌شناسی مناسب باشد، بیش از پیش ضرورت پیدا کرده است. بر این اساس در مطالعه‌ی حاضر برای اولین بار از یک روش شناسی ترکیبی (کمی- کیفی) برای برنامه ریزی و توسعه‌ی کالبدی مناطق روستایی کشور بهره گرفته شد، که از ویژگی های اساسی آن، استفاده‌ی همزمان از روش‌های کمی و کیفی مشارکتی در چارچوب برنامه ریزی راهبردی است، که از نگاه چندسطحی در برنامه ریزی و روش شناسی پیروی می کند. سؤال کلیدی مقاله این است که روش‌های ممکن برای برنامه ریزی کالبدی مناطق روستایی کدام‌اند و تلفیق این روش‌ها چگونه امکان‌پذیر است؟ و آیا روش شناسی ترکیبی مشارکتی به‌کار رفته، امکان دسترسی به اهداف برنامه ریزی کالبدی در مناطق روستایی را فراهم می سازد؟ نتایج به دست آمده نشان می دهد که تدوین یک نظام مدیریت و برنامه ریزی راهبردی کالبدی پایدار و اصولی با مشارکت سطوح مختلف برنامه ریزی (از سطح ملی تا محلی) و عاملان توسعه (مردم، سیاست‌گذاران و برنامه ریزان) با روش شناسی ترکیبی مشارکتی امکان‌پذیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The process of a synthetic methodology for strategic planning on physical development of Iranian rural areas

چکیده [English]

During recent decades, a lot of growing evidences of social, economic and environmental changes mainly observed in the country have led to spatial changes. Through technological developments, human beings have significantly detected the natural elements and conditions, have modified the ways of exploiting natural resources and management practices. The need for physical planning has also massively increased during the past years. Meantime, rural areas have not been an exception. In this study, for the first time, a synthetic methodology (quantitative - qualitative) has been employed for physical planning and development of rural areas of the country. One of the basic features of this method is the simultaneous use of quantitative and qualitative methods within a strategic planning framework. The key questions of the article are: What methods are appropriate for physical planning in rural areas and how is it possible to combine these methods? Does the synthetic participatory methodology help us achieve the goals of physical planning in rural areas? The results show that it is possible to develop a system of strategic management, physical planning and sustainable principles with partnership of various elements of planning (from local to national) and development agents (people, policy makers and planners) via a synthetic methodology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • development and physical planning
  • Strategic planning
  • synthetic methodology
  • rural settlements