Specialized Prioritization of Industrial Activities with a Land Planning Approach (Case Study: Khorasan Razavi Province)

Document Type : Research-Practical

Authors

Hossein Aghajani ¹

Farzaneh Sadeghi ²

Javad Barati ³

Sara Parsapour ⁴

¹ Assistant Professor, Department of Urban and Regional Sustainable Development, Academic center for Education, Culture and Research (ACECR), Khorasan Razavi, Mashhad, Iran

² Researcher, Department of Tourism Economics, Tourism Research Institute, Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Mashhad, Iran

³ Associate Professor, Department of Tourism Economics, Tourism Research Institute, Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Mashhad, Iran

⁴ Researcher, Department of Tourism Economics, Tourism Research Institute, Academic Center for Education, Culture and Research (ACECR), Mashhad, Iran.

https://doi.org/10.22067/jgrd.2025.88425.1438

Abstract

The goal of land-use planning is the calculated and balanced distribution of economic activities across a country’s geographical space. A key approach to achieve this goal is the regional specialization, which allocates economic activities based on local competencies and comparative advantages within the framework of national macro-development policies. This strategy plays a vital role in promoting sustainable development, enhancing regional productivity, and preventing the overconcentration of activities in specific areas. This study, using an applied and development-oriented approach, aims to identify and prioritize industrial specializations in Khorasan Razavi Province and its counties. The research follows a descriptive-analytical methodology, and data were collected from both library sources and expert surveys. A total of 30 industrial specialists provided input for the analysis. Two main analytical dimensions were employed: (1) the assessment of backward and forward industrial linkages and comparative advantages from a supply-side perspective, and (2) the application of the product space approach from the demand-side perspective. Industrial activities were classified into seven major groups based on ISIC codes: food and beverage production, fabricated metal products, motor vehicles, trailers, and semi-trailers, machinery and equipment, basic metals, non-metallic mineral products, and rubber and plastic products. At the county level, prioritization was conducted using key indicators such as natural resources, industrial linkages, technical knowledge, market access, and infrastructure and support services. Using the fuzzy TOPSIS method, the prioritized domains were identified. The findings suggest that food industries, particularly dairy and non-dairy, are concentrated in the central, eastern, and northeastern regions. Motor vehicle and base metal industries are prominently located in the west, and base metal industries are positioned in the south. In contrast, rubber and plastic industries are more spatially dispersed. Finally, policy recommendations are offered to support balanced industrial development and reduce regional disparities.
 
 
 
 

Keywords

Land Use

Economic Complexity

Data Generator

Priority Industrial Specializations

Subjects

• Planning in urban and rural areas

---

References

1. آقامحمدی، ن؛ حاجی، غ. ع؛ غفاری، ه؛ و غفاری‌آشتیانی، پ. (1399). سنجش مزیت نسبی فعالیت‌های اقتصادی در استان‌های کشور براساس رهیافت ضریب مکانی. فصلنامۀ علمی برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 10(40)، 52-26.
2. آقاجانی، ح. (1402). طرح بازنگری سند و مطالعات آمایش سرزمین استان خراسان رضوی. کارفرما: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان رضوی.
3. اپراجونقانی، ا؛ و نصراللهی، ز. (1401). اولویت‌بندی بخش‌های اقتصادی با توجه به اهمیت منابع آب: تلفیق مدل داده- ستانده و روش تاپسیس (مطالعه موردی: استان اصفهان). نشریۀ علمی تحقیقات اقتصادی، 57(2)، 219-189.
4. احمدیان‌دیوکتی، م. م؛ آقاجانی، ح؛ شیرخدایی، م؛ و طهرانچیان، ا. (1397). راهبردهای مؤثر در تحقق پیچیدگی اقتصادی: کاربرد الگوسازی ساختار تفسیر. فصلنامۀ اقتصاد و الگوسازی، 9(4)، 146-121.
5. اکبری‌گلنگدری، م؛ و روحی‌کریمی، م. (1399). بررسی مزیت نسبی بخش صنعت در استان آذربایجان غربی و تأثیر آن بر توسعۀ مناطق مرزنشین استان. فصلنامۀ اقتصادپنهان، 55،22-35.
6. براتی، ج. (1397). طرح پژوهشی تهیۀ جدول داده- ستانده استان خراسان رضوی و تحلیل کاربرد آن. کارفرما: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان رضوی. مجری: جهاد دانشگاهی خراسان. رضوی.
7. بهمن‌پورخالصی، ح. ر؛ و نوریان، ف. (1397).شناسایی بخش‌های رقابت‌پذیر منطقه‌ای در استان فارس. نشریۀ هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 22(3)، 44-33.
8. پیکان‌پورفرد، ر؛ و فراست، ف. (1403). مکان‌یابی مناطق صنعتی با تلفیق معیارهای فیزیکی و پویای سرزمین. اکولوژی سرزمین،3(7)،563-551.
9. حسنی، م؛ میکاییلی‌تبریزی، ع؛ سلمان‌ماهیتی، ع. ر؛ و دلیری، ح. (1402). شناسایی خوشه‌‌های صنعتی و تعیین پهنه‌‌های مناسب توسعۀ صنعتی با استفاده از مدل‌‌های تصمیم‌‌گیری چندمعیاره در محیط GIS (مطالعه موردی: شهرستان‌‌های گرگان، گنبدکاووس و آق‌‌قلا در استان گلستان). نشریۀ پژوهش‌های محیط زیست، 14(27)، 304-285.
10. خانزادی، آ. (1401). تعیین بخش‌های پیشران اقتصادی با رویکرد جدول داده- ستانده منطقه‌ای بر مبنای شاخص MFLQ. فصلنامۀ برنامه‌ریزی و بودجه،27(4)، 132-91.
11. داداش‌پور، ه؛ فتح‌جلالی، آ. (1392). تحلیلی بر الگوهای تخصصی شدن منطقه‌ای و تمرکز فضایی صنایع در ایران. مجلۀ برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 3(11)، 18-1.
12. راهداری، و؛ سفیانیان، ع؛ پورمنافی، و؛ و ملکی، س.( 1402). ارزیابی قابلیت اراضی برای توسعۀ صنعتی با استفاده از روش ارزیابی چندمعیاره و مفاهیم فازی (مطالعه موردی: زیرحوضه آبخیز پلاسجان). علوم آب و خاک، 27(3)، 150-137.
13. رجب‌پور، ح؛ و صمدیان، ف. (1401). ارزیابی مطالعات اولویت‌بندی صنعتی و پیشنهادهایی برای بهبود سیاستگذاری صنعتی. دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
14. سپهردوست، ح؛ داوری‌کیش، ر؛ و ستاره‌ئی، م. (1397). نقش دولت در پیچیدگی اقتصادی کشورهای در حال توسعه؛ آزمون نظریۀ رشد نامتوازن بامول. فصلنامۀ اقتصاد مقداری، 17(3)، 143-117.
15. سعیدی، ر؛ نصابیان، ش؛ مقدسی، ر؛ و دامن‌کشیده، م. (1401). محاسبه و تحلیل شاخص پیچیدگی اقتصادی در استان‌های ایران. فصلنامۀ سیاست‌های مالی و اقتصادی،10(38)، 186-147.
16. طالبی، م؛ رهبر، ف؛ حیدری، ع؛ و اسمعیل‌زاده ع. (1400). شناسایی ظرفیت‌های صنعتی ایران با استفاده از مدل پیچیدگی اقتصادی با تأکید بر بازار صادراتی کشورهای همسایۀ منتخب. فصلنامۀ راهبرد اقتصادی،10(3)، 461-428.
17. قاسم‌خانی، ا؛ قویدل، ص؛ ابری، ا. غ؛ و موسوی، م. ح. (1401). پیچیدگی اقتصادی، ناکارایی و مزیت نسبی. فصلنامۀ مدلسازی اقتصادسنجی (نشریه علمی)، 7(3)، 37-11.
18. معین‌الدینی، م؛ خراسانی، ن؛ دانه‌کار، ا؛ و دروی‌صفت، ع. ا. (1395). مکان‌یابی محل دفن پسماند شهر کرج با استفاده از تاپسیس فازی سلسله‌مراتبی (مطالعه موردی شهر کرج). مجلۀ منابع طبیعی ایران، 64(2)، 167-155.
19. نصراللهی، ز؛ و زارعی، م. (1396). اولویت‌بندی فعالیت‌های اقتصادی استان یزد با تأکید بر اهمیت منابع آب: تلفیق مدل‌های داده-ستانده و فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 22(71)، 64-27.
20. نظامی، آ؛ پوررشنو، ف؛ و میر، ع. (1397). رتبه‌بندی و مقایسۀ شهرستان‌های استان لرستان در بخش بهداشت و خدمات بهداشتی با استفاده از روش TOPSIS. فصلنامۀ علمی- پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان، 20(2)، 31-22.
21. نظری‌فارسانی، م؛ و حکمت، ب. (1397). تعیین اولویت سرمایه‌گذاری در استان خوزستان با استفاده از تشکیل جدول داده-ستانده به روش GRIT. فصلنامۀ سیاست‌های مالی و اقتصادی، 6(22)، 45-7.

 

22. Erkan, B., & Yildirimci, E. (2015). Economic Complexity and Export Competitiveness: The Case of Turkey. Procedia -Social and Behavioral Sciences, 195, 524 -533.
23. Felipe J., Kumar, U., Abdon, A., & Bacate, M. (2012). Product Complexity and Economic Development. Structural Change and Economic Dynamics, 23(1), 36 -68.
24. Freire, C. (2019). Economic Diversification: A Model of Structural Economic Dynamics and Endogenous Technological Change. Structural Change and Economic Dynamics, 49, 13 -28.
25. Govindan, K., Shaligram, PP., & Sasi, K. (2009). A hybrid approach using ISM and fuzzy TOPSIS for the selection of reverse logistics provider. Journal of Resources, Conservation and Recycling, 54(1), 28-36.
26. Holland, M.F. (2019). how Democracy Affects Economic Complexity in the Transition Economies of Eastern Europe and Central Asia. doctoral dissertation, University of Mississippi, Institutional Divides.
27. Khan, H., Khan, U., & Khan, M.A. (2020). Causal Nexus between Economic Complexity and FDI: Empirical Evidence from Time Series Analysis. " Chinese Economy, Taylor & Francis Journals, 53(5), 374-394.
28. Utkovski, Z., Pradier, M.F., Stojkoski, V., Perez –Cruz, F., & Kocarev, L. (2018). Economic Complexity unfolded Interpretable model for the Productive Structure of Economies. Plos one, Edited by Alejandro Raul Hernandez Montoya, 13(8), 1 – 38.
29. Zaccaria, A., Cristelli, M., Kupers, R., Tacchella, A., & Pietronero, L. (2016). A case study for a New Metrics for Economic Complexity: The Netherlands. Journal of Economic Interaction and Coordination, 11(1), 151 -169.