Evaluating the Pattern of Access to Economic Centers with an Emphasis on Spatial Justice Approach (Case Study: Tehran Metropolis)

Document Type : Research

Authors

Sahba Golchinfar ¹

Khashayar Kashani Jou ²

Kianoosh Zaker Haghighi ³

¹ PhD student in Urban Planning, Shahr-e-Qods Branch, Islamic Azad University,Tehran, Iran

² Assistant Professor, Department of Architecture, Shahr-e-Qods Branch, Islamic Azad University,Tehran, Iran

³ Professor, Department of Urban Planning and Design, South Tehran Branch, Islamic Azad University,Tehran, Iran

https://doi.org/10.22067/jgrd.2024.90990.1498

Abstract

Unbalanced spatial distribution of economic centers across cities may lead to severe population density, an inefficient urban transportation system, poverty, and environmental problems, among other things. This research aims to analyze the spatial distribution of economic centers in the city of Tehran with a crisis management approach. This is an applied study that employs a descriptive-analytical method. To analyze the spatial distribution pattern of economic centers, first the K Nearest Neighbors (KNN) and then the Fuzzy-ANP technique and the ARC GIS-Super Decision software were used. Also, the correlation between population distribution and economic centers was explained by the geographical weighted regression (GWR) method. The results suggested that the spatial distribution pattern of all indicators, except transportation, has a cluster pattern with a Z-score below -2.65. On the other hand, in the central and northern areas of Tehran, there is a strong correlation between population distribution and access to economic centers, so that population dispersion in these areas is dependent on the concentration of the economic centers. This can give rise to myriad problems and dilemmas in the future, such as high population density, extreme poverty, regional imbalances and social crises. In this regard, prioritizing the areas of Tehran with emphasis on the southern and western areas and adopting a decentralization approach in the spatial distribution of economic centers are key strategies to ensure spatial justice in access to the economic activities in Tehran.
 

Keywords

Spatial Justice

Economic Centers

Spatial Distribution

Tehran Metropolis

Subjects

• Planning in urban and rural areas

---

References

1. اسماعیل‌زاده، ح؛ کرباسی، پ؛ روی دل، ج؛ افضلی، م و افضلی، ز. (1395). تحلیل فضایی پراکنش جمعیت و خدمات شهری از منظر عدالت اجتماعی با استفاده از روش ترکیبی (مطالعه موردی: شهر بناب). پژوهش‌های جغرافیای برنامه‌ریزی شهری، 4 (2)، 241-260.
   Doi: 22059/JURBANGEO.2016.59162
2. افسری، ا؛ سیدالحسینی، م؛ دانشپور، م؛ و ثقه‌الاسلامی، ع. (1397). ارزیابی و سنجش میزان دسترسی به خدمات عمومی با استفاده از مدل فازی؛ مطالعه موردی کلان‌شهر مشهد. فصلنامۀ تحقیقات جغرافیایی، 34 (1)، 51-61. 29252/geores.34.1.51 Doi:
3. الماسی‌مفیدی، ح؛ زندمقدم، م؛ و زیویار، پ. (1398). بررسی وضعیت عدالت توزیعی در دسترسی به خدمات شهری (مطالعه موردی: شهر بومهن). فصلنامۀ جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، 10 (1)، 79-94. Doi: 1001.1.22286462.1398.10.37.5.4
4. الوندی‌پور، ن؛ و داداش‌پور، ه. (1397). فراروش پژوهش‌های مرتبط با عدالت فضایی در ایران با مقیاس شهری در بازه زمانی 1394-1383. دوفصلنامۀ پژوهش‌های بوم‌شناسی شهری، 9 (2)، 69-86.
   Doi:30473/GRUP.2018.4456
5. امان‌پور، س؛ ملکی، س؛ و حسین‌ شه‌پریان، ن. (1393). تحلیلی بر توزیع خدمات شهری در کلان‌شهر اهواز از منظر عدالت فضایی. دو فصلنامۀ پژوهش بوم‌شناسی شهری، 7 (2)، 99-112.
   Doi: 1001.1.25383930.1395.7.14.7.9
6. امان‌پور، س؛ ملکی، س؛ و حسینی‌شه‌پریان، ن. (1396). بررسی و تحلیل پراکنش خدمات شهری با رویکرد عدالت فضایی در کلان‌شهر اهواز (با استفاده از تکنیک ادغام). فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 7 (25)، 55-67. Doi: 1001.1.22516735.1396.7.25.5.8
7. امین‌نیری، ب؛ بداقلو، س؛ و رفیعیان، م. (1396). تحلیل فضایی خدمات هفت‌گانه شهری بر اساس رویکرد عدالت توزیعی. دانش شهرسازی، 1 (1)، 55-69. Doi: 22124/UPK.2018.8778.1009
8. پوراحمد، ا؛ زنگنه‌شهرکی، س؛ و صابری، ع. (1402). تحلیل عدالت فضایی در دسترسی به
   خدمات شهری (نمونه موردی: شهر یاسوج). جغرافیا و توسعه، 21 (71)، 1-32.
   Doi: 22111/GDIJ.2023.7588
9. پیری، ع؛ و حسنعلی‌زاده، میلاد. (1400). تحلیل عدالت فضایی در توزیع و دسترسی به بوستان‌ها در شهر بابل. پژوهش‌های دانش زمین، 12 (45)، 152-169. Doi: 52547/ESRJ.12.1.152
10. حاتمی‌نژاد، ح؛ واحدیان‌بیکی، ل؛ و پرنون، ز. (1393). سنجش الگوی توزیع فضایی خدمات شهری در منطقۀ 5 شهر تهران به کمک مدل آنتروپی و ویلیامسون. تحقیقات جغرافیایی، 29 (3)، 17-28.
11. حافظ‌نیا، م.ر؛ قادری‌حجت، م؛ احمدی‌پور، ز؛ رکن‌الدین، ع؛ و گوهری، م. (1394). طراحی الگوی سنجش عدالت فضایی، مطالعه موردی: ایران. فصلنامۀ برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 19 (1)، 33-52.
12. حیدری‌چیانه، ر؛ علیزاده‌زنوزی، ش؛ و عیوضلو، د. (1393). تحلیلی بر توزیع جمعیت و دسترسی به خدمات شهری در شهر مرند مبتنی رویکردی عدالت محور. فصلنامۀ مطالعات برنامه‌ریزی شهری، 2 (7)، 11-27.
13. داداش‌پور، ه؛ و رستمی، ف. (1390). بررسی و تحلیل نحوۀ توزیع خدمات عمومی شهری از دیدگاه عدالت فضایی (مورد: شهر یاسوج). جغرافیا و توسعۀ ناحیه‌ای، 9 (1)، 171-198. Doi:22067/geography. v9i16.11034
14. داداش‌پور، ه؛ و شجاعی، د. (1401). کاربست پارادایم انتقادی در فهم عدالت فضایی در حاشیه کلان‌شهر تهران موردمطالعه: اسلام‌شهر و شهر قدس. هنرهای زیبا، 27 (1)، 19-33.
    Doi: 22059/JFAUP.2022.334565.672720
15. داداش‌پور، ه؛ علیزاده، ب؛ و رستمی، ف. (1394). تبیین چارچوب مفهومی عدالت فضایی در برنامه‌ریزی شهری با محوریت مفهوم عدالت در مکتب اسلام. فصلنامۀ نقش‌جهان، 5 (1)، 75-84.
    Doi: 1001.1.23224991.1394.5.1.1.2
16. داداش‌پور، ه؛ و الوندی‌پور، ن. (1395). عدالت فضایی در مقیاس شهری در ایران؛ فرامطالعه چارچوب نظری مقاله‌های علمی موجود. نشریۀ هنرهای زیبا، معماری و شهرسازی، 21 (3)، 67-80.
    Doi: 22059/JFAUP.2016.61103
17. رستمی، ف. (1390). بررسی و تحلیل نحوۀ توزیع خدمات عمومی شهری با رویکرد عدالت فضایی: مطالعه موردی شهر یاسوج. پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تربیت مدرس.
18. رهنما، م.ر؛ و ذبیحی، ج. (1390). تحلیل توزیع تسهیلات عمومی شهری در راستای عدالت فضایی با مدل یکپارچه دسترسی در مشهد. جغرافیا و توسعه، 9 (23)، 5-56. Doi: 22111/GDIJ.2011.543
19. زندمقدم، م.ر؛ الماسی‌مفیدی، ح؛ و زیویار، پ. (1400). پراکنش فضایی رضایت از دسترسی به خدمات شهری در شهرهای میان‌اندام (مطالعه موردی: شهر بومهن). فصلنامۀ آمایش محیط، 14 (54)، 99-122. Doi: 1001.1.2676783.1400.14.54.5.3
20. زنگنه، ی؛ شهریار، ف؛ زنگنه، م؛ و زندی، ر. (1403). بررسی توزیع فضایی خدمات عمومی و سنجش رضایت‌مندی از کیفیت دسترسی به آن‌ها (موردمطالعه: شهر تربت‌حیدریه). مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، 10 (55)، 27-42. Doi: 22034/JARGS.2023.378465.1008
21. زیاری، ک؛ مهدیان‌بهنمیری، م؛ و مهدی، ع. (1391). بررسی و سنجش عدالت فضایی بهره‌مندی از خدمات عمومی شهری براساس توزیع جمعیت و قابلیت دسترسی در شهر بابلسر. نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 13 (28)، 217-241.
22. ستاوند، م.ه؛ حاجی‌زاده، ف؛ و یغفوری، ح. (1398). واکاوی فضایی مناطق شهری شیراز از منظر عدالت اجتماعی با تأکید بر خدمات عمومی. نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 25 (19)، 171-192. 29252/jgs.19.52.171Doi:
23. سرور، ر؛ عشقی‌چهاربرج، ع؛ و علوی، س. (1396). تحلیل فضایی عدالت اجتماعی در بهره‌مندی از خدمات عمومی شهر (مطالعه موردی: حوزۀ 16 گانه شهر اردبیل). بوم‌شناسی شهری، 8 (2)، 23-36. Doi: 1001.1.25383930.1396.8.16.2.5
24. فراش، ن؛ ربیعی‌دستجردی، ح.ر؛ قاضی‌طباطبایی، م؛ و صادقی، ر. (1400). تحصیلات و جدایی‌گزینی فضایی در کلان‌شهر تهران. توسعۀ محلی، 1، 37-65. Doi: 22059/JRD.2021.318471.668627
25. کامران، ح؛ پریزادی، ط؛ و حسینی‌امینی، ح. (1389). سطح‌بندی خدمات شهری در مناطق کلان‌شهر تهران. دو فصلنامۀ جغرافیا و برنامه‌ریزی منطقه‌ای، 1 (1)، 147-164. 1001.1.25383930.1389.1.1.7.1Doi:
26. کرکه‌آبادی، ز؛ ندینی، ز؛ و الماسی‌مفیدی، ح. (1393). بررسی و ارزیابی نحوۀ توزیع خدمات شهری از منظر عدالت فضایی (نمونه موردی: شهر بومهن). مدیریت شهری، شمارۀ 36، 247-268.
27. محمدی، ع؛ و هاشمی‌معصوم‌آباد، ر. (1399). بررسی و تحلیل سطح دسترسی محلات شهر اردبیل به خدمات (مراکز بهداشتی – درمانی). مجلۀ سلامت و بهداشت، 11 (3)، 367-383.
28. محمدی، ع؛ هاشمی‌معصوم‌آباد، ر؛ و محمدی، چ. (1400). تحلیل فضایی توزیع و دسترسی به خدمات شهری در سطح محلات شهری با رویکرد عدالت فضایی (مطالعه موردی: کاربری‌های تجاری شهر اردبیل). نشریۀ تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21 (63)، 99-117.
29. مستوفی‌الممالکی، ر؛ بسطامی‌نیا، ا؛ و تازش، ی. (1392). بررسی و تحلیل توسعۀ تسهیلات شهری از دیدگاه عدالت فضایی (مطالعه موردی: شهر یاسوج). جغرافیا و مطالعات محیطی، 2 (6)، 7-16.
30. ملکی، س؛ و رضایی‌اسحاق‌وندی، س. (1401). تحلیل شاخص‌های عدالت اجتماعی و دسترسی به خدمات شهری (مطالعه موردی: منطقه یک شهر کرمانشاه). مجلۀ جغرافیا و توسعۀ فضای شهری، 9 (4)، 75-91. Doi: 22067/jgusd.2022.71582.1078
31. موسوی، م.ن. (1390). شکل پایدار شهر و عدالت اجتماعی (مطالعه موردی: شهر میاندوآب). پژوهش جغرافیای انسانی، 44 (2)، 177-192. 22059/JHGR.2012.24607Doi:
32. مؤمنی‌اصفهانی، س؛ و ملک‌حسنی، ع. (1400). تحلیل و ارزیابی میزان تأثیرگذاری شاخص‌های رشد هوشمند بر توسعۀ شهری اراک. فصلنامۀ نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 13 (3)، 173-198.
33. میرزابیگی، ف؛ مجتبی‌زاده‌دهقانی، ح؛ و سرور، ر. (1402). تحلیلی بر وضعیت شاخص‌های توسعۀ شهری با رویکرد عدالت فضایی، مطالعه موردی: شهر ایلام. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 23 (71)، 245-265. Doi: 61186/jgs.23.71.245
34. Barbosa, V., Suarez, M., Cerda, J., & Thoene, U. (2024). Urban structure to determine equitable city growth for spatial justice: A case study of Chía-Bogota, ´ Colombia. Journal of Urban Mobility 5 (2024) 100080. Doi: 1016/j.urbmob.2024.100080.
35. Brown, K. M., Flemsæter, F., & Ronningen, K. (2019). More-than-human geographies of property: Moving towards spatial justice with response-ability. Geoforum, 99, 54–62. Doi: DOI: 10.1016/j.geoforum.2018.12.012.
36. Cho, C. (2003). Study on effects of resident-perceived neighborhood boundaries on public services: Accessibility & its relation to utilization: Using Geographic Information System focusing on the case of public parks in Austin, Texas. Texas A&M University.
37. Daloglu ˘ Çetinkaya, I., Yazar, M., Kılınç, S., & Güven, B. (2022). Urban climate resilience and water insecurity: future scenarios of water supply and demand in Istanbul. Urban Water J. 1–12. Doi: DOI:10.1080/1573062X.2022.2066548.
38. Daneshpoor, H., Rostami, F., & Alizadeh, B. (2016). Is inequality in the distribution of urban facilities inequitable? Exploring a method for indetifying spatial inequity in an Iranian city. Cities, No.52, pp.159-172.
39. Fainstein, S. (2014). The just city. International Journal of Urban Sciences,18, 1-18. DOI: 10.1080/12265934.2013.834643.
40. Fredriksson, A. (2017). Location-allocation of public services–Citizen access, transparency and measurement. A method and evidence from Brazil and Sweden. Socio-Economic Planning Sciences, 59, 1-12. Doi: 10.1016/j.seps.2016.09.008.
41. Elewa, A. (2019). Unlocking the Potentials of Urban Architecture in Enhancing the Quality of Urban Life in Urban Poverty Areas through Community Projects. Environmental Science and Sustainable Development, ESSD: 121-135. Doi: 21625/essd. v4i2.561.
42. La Rosa, D., & Pappalardo, V. (2020). Planning for Sspatial equity-A performance-based approach for sustainable urban drainage systems. Sustainable Cities and Society, 53, 101885. DOI: 10.1016/j.scs.2019.101885.
43. Liang, H., & Zhang, Q. (2018). Assessing the public transport service to urban parks on the basis of spatial accessibility for citizens in the compact megacity of Shanghai, China. Urban Studies, 55(9), 1983-1999. DOI:10.1177/0042098017705846.
44. Magidi, J., & Ahmed, F. (2019). Assessing urban sprawl using remote sensing and landscape metrics: A case study of City of Tshwane, South Africa (1984–2015). The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Sciences 22 (2019), 335–346. DOI: 10.1016/j.ejrs.2018.07.003.
45. Myrvang Brown, K., Flemsæter, F., & Ronningen, K. (2019). More-than human geographies of property: Moving towards spatial justice with response-ability. Geoforum Journal, 99, 54- DOI: 10.1016/j.geoforum.2018.12.012.
46. Przybylinski, S., & Ohlsson, J. (Eds.). (2023). Spatial justice. Theorising justice: A primer for social scientists (pp. 191–204). Bristol: Bristol University Press. DOI:10.51952/9781529232233.ch012.

 

47. Setianto, M.A.S., & Gamal, A. (2021). Spatial gustice in the distribution of public services. THE 3 RD Intemational Confereence on Smart City Innovation IOP Conf. Series: EART AND Environmental Science 673(2021)021024. DOI:10.1088/1755-1315/673/1/012024.
48. Seyedashraf, O., Bottacin-Busolin, A., & Harou, J. J. (2022). A design framework for considering spatial equity in sustainable urban drainage infrastructure. Sustainable Cities and Society, 85, 103960. DOI: 10.1016/j.scs.2022.103960.
49. Smith, R., Deb, D., Blizard, Z., & Midgett, R. (2023). A Planner’s quest for identifying spatial (in) justice in local communities: A case study of urban census tracts in North Carolina, USA. Applied Geography, Volume 158, September 2023, DOI: 10.1016/j.apgeog.2023.103030
50. Soja, E. (2009). The city and spatial justice. Spatial Justice, 1(1), 1-5.
51. Soja, E. (2010). Seeking Spatial Justice. Publisher: University of Minnesota Press.
52. Tadesa Edosa, B., Geleta Erena, M., Nagasa Woiteji, B., Tolossa Werati, G., & Dangina Nagasa, M. (2024). Urban growth assessment using machine learning algorithms, GIS techniques, and its impact on biodiversity: The case of Sululta sub-city, Central Oromia, Ethiopia. City and Environment Interactions 23 (2024) 100151. Doi: 10.1016/j.cacint.2024.100151.
53. Talen, E., & Anselin, L. (1998). Assessing Spatial Equity: An Evaluation of Measures of Accessibility to Public Playgrounds. Environment and Planning A, 30, No. 1, 595-613. Doi: 10.1068/a300595.
54. United Nations. (2018). World Urbanization Prospects The 2018 Revision. Department of Economic and Social Affairs, Population Division, New York.
55. Xing, L., Liu, Y., Wang, B., Wang, Y., & Liu, H. (2020). An environmental justice study on spatial access to parks for youth by using an improved 2SFCA method in Wuhan, China. Cities, 96, 102405. DOI: 10.1016/j.cities.2019.102405.
56. Xun Liang, XL. (2018). Delineating multi-scenario urban growth boundaries with a CA-based FLUS model and morphological method. Landsc Urban Plan 2018,47–63. DOI: 10.1016/j.landurbplan.2018.04.016.
57. Yazar, M., & York, A. (2023). Nature-based solutions through collective actions for spatial justice in urban green commons. Environmental Science and Policy 145 (2023) 228–237. DOI: 10.1016/j.envsci.2023.04.016.
58. Zhao, M., Zhou, Y., Xuecao, L., & Cheng, W. (2020). Mapping urban dynamics (1992–2018) in Southeast Asia using consistent nighttime light data from DMSP and VIIRS, Remote Sens. 248 (July) (2020) 111980. DOI: 10.1016/j.rse.2020.111980.