ارائۀ شاخصی جدید برای مطالعۀ بارش های سنگین و فراگیر سواحل جنوبی خزر طی فصل پاییز

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه پیام نور، قزوین

2 دانشگاه مازندران

چکیده

اهداف: پژوهش پیش رو سعی دارد با ارائۀ شاخصی جدید، بارش‌های سنگین و فراگیر سواحل جنوبی خزر طی فصل پاییز را واکاوی کرده و آن را پیش ­بینی کند.
روش: در این راستا، داده ­های روزانة بارش مربوط به 8 ایستگاه سینوپتیک سواحل جنوبی خزر طی سال­های 1986تا2010 گردآوری شدند. بارش سنگین در هر ایستگاه به­عنوان رخدادی که مقدار بارش روزانة آن بیش از میانگین بلند مدت آن ایستگاه بوده باشد، تعریف شد و در گام بعدی اگر 6 ایستگاه به صورت همزمان بارش سنگین داشته باشند به ­عنوان بارش سنگین و فراگیر مورد مطالعه قرار گرفتند. طی دورة مورد مطالعه 104 رخداد بارش سنگین و فراگیر شناسایی شد. برای بررسی شرایط همدید نیز با مراجعه به مرکز ملی پیش­ بینی محیطی/علوم جو(NCEP/NCAR) داده ­های مؤلفه ­های مختلف جو اخذ شد. به منظور شناسایی و واکاوی الگوهای همدیدی این بارش‌ها با رویکرد محیطی به گردشی از طریق تحلیل خوشه‌ای به روش ادغام وارد انجام شد.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که در همة الگوها، حضور یک پرفشار در نیمة شمالی خزر سبب ایجاد جریانات شمالی می‌شود که با حرکت به سمت جنوب، ضمن جذب رطوبت از منبع رطوبتی واقع در منطقه، ناپایدار شده و نهایتا منجر به بارش‌های سنگین و فراگیر در سواحل جنوبی خزر می‌شود. وقوع بارش های سنگین در منطقه همراه با گرادیان فشار در راستای شمال به جنوب بوده، این درحالی است که مقدار گردایان فشار مثبت باشد. بر همین اساس شاخصی جدید تحت عنوان گرادیان فشار دریای خزر (GCP) ارائه شد.
نتیجه ­گیری: وجود ارتباط قوی و معنادار این شاخص با شاخص‌های دور پیوندیAo, NAO, NCPI700, CACO و SHI و همچنین بارش‌های سنگین و فراگیر در تمامی ایستگاه‌های مورد مطالعه حاکی از توانایی این شاخص جهت مطالعة بارش‌های سنگین و فراگیر در سواحل جنوبی خزر طی فصل پاییز است. طی ارزیابی­ های صورت­ گرفته و تحلیل روز به روز بارش­های سنگین شرایط ذکر شده تأیید شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Presenting a New Index to Study Heavy and Widespread Precipitations at Southern Coast of the Caspian Sea during Fall

نویسندگان [English]

  • Tahmine Chehreara Ziyabari 1
  • Taher Safarrad 2
1 Payame Noor University, Ghazvin
2 University of Mazandaran
چکیده [English]

Extended Abstract

 Introduction

The southern coast of Caspian Sea, located between Alborz Mountain range and the Caspian Sea, is considered as the smallest climatic zone in Iran (Alijani, 2007). Factors such as the constant passage of troughs and ridges of the western waves, adjacency to the strongest high pressure center of northern hemisphere, and having been located between the largest internal body of water on the earth and the north, and the Alborz high mountains to the south have led to the formation of one of the most diverse, yet prominent climactic zones of Iran at the southern coast of the Caspian Sea. Accordingly, the highest extents of annual, seasonal, daily and even hourly precipitation of the country has been recorded in this region. Meanwhile, with its clear regional diversities and temporal precipitation changes, this zone has witnessed the most intense and durable rainfalls across the country (Mofidi, Zarin, & Karkhaneh, 2014).  
The majority of studies conducted on precipitation at the southern coast of the Caspian Sea have been focused on heavy rainfalls; subsequently, the following question can be posed: Can there be an index to study these precipitations so that there would be a significant relation with widespread precipitations at the southern coast of Caspian Sea whilst demonstrating a significant behavior relative to other teleconnection indices of precipitations at this region? By analyzing and summarizing the synoptic features causing heavy and widespread precipitations during the fall season at the southern coast of the Caspian Sea, the present study seeks to offer a new index using their intersection in line with the study of these precipitations.

Review of Literature

The literature shows that the involvement of convective, orographic, and dynamic factors result in rainfalls at this region. In one of the earliest investigations, Ganji (1975) considered the orographic ascension of humidity of the Caspian Sea from the northern slopes of Alborz mountain range as the cause of precipitations at the Caspian region. Khoshhal Dastjerdi (1997) identified 115 synoptic systems from ground surface to the level of 200 hectopascals during a 20-year period (1970-89), resulting in precipitations if over 100 mm at the southern coast of the Caspian Sea. He concluded that precipitations of over 100 mm occur at coasts due to the entrance of strengthened fronts of the sea breeze through synoptic systems; moreover, the increase in the precipitation is the result of elevation at northern slopes of Alborz caused by the reinforcement of anabatic winds through said system and the ascension of warm and humid weather through sea breeze fronts to the valleys atop the slopes.

 Method

To conduct a synoptic examination of heavy precipitations at the Caspian region and to present an index for analyzing these precipitations, daily rainfall data at 8 synoptic stations, located in Iranian Northern provinces including Guilan, Mazandaran, and Golestan were used. To this end, daily precipitation data from 1986 to 2010 were collected from the Iran Meteorological Organization. In this study, the variable thresholoding method was used for each station to indicate heavy and widespread precipitation. Days on which the precipitation at the station was more than the long-term average were considered heavy precipitation; if heavy rain was recorded in more than 70% of stations on that day, then it was considered as heavy widespread precipitation. Next, the synoptic state and the dominant structure of climate flow were studied. Consequently, data including mean sea level pressure, geo-potential height, and orbital and meridional wind components for 17 climate levels during the aforementioned days were collected from the National Center for Atmospheric Research/ National Center for Environmental Prediction (NCEP/NCAR). The data was employed to produce and analyze mixed sea level pressure maps, wind vector field, relative vorticity, and geo-potential height changes for different periods. Finally, the main synoptic patterns were indicated. Given the need for the classification of the maps as well as the clustering’s ability to reduce the data and find the real groups, the compact hierarchical clustering method was employed using Ward’s agglomerative method.

 Results and Discussion

Considering the presented definition of heavy and widespread precipitation, 104 events of these precipitations from 1986 to 2010 in the region were identified. Based on the results of sea level pressure clustering for the precipitations, three distinct, significantly different synoptic patterns were identified. Accordingly, three high pressure Siberian and migrating patterns are the causes behind heavy and widespread precipitation at the region during fall. The results of the synoptic analysis of heavy and widespread precipitation days at the southern coast of the Caspian Sea showed that one of the main causes of the occurrence of such rainfalls is the formation of pressure gradient over the Caspian Sea in which the Northern streams are led towards the southern coast. However, this factor required quantification in order to confirm this claim. Therefore, the mean linear pressure in the north of the Caspian Sea was reduced from the mean linear pressure near the southern coast so as to obtain the pressure gradient value which demonstrated wind conditions over the Caspian Sea.

 Conclusion

The results showed that heavy and widespread precipitations occur at the same time as the high pressure pattern settles on the northern half of the Caspian Sea in such a way that a high pressure present over the sea results in the formation of northern streams above warm waters of the Caspian Sea which in turn leads to humidity absorption from the bottom and unsustainability at the end of the path.
Synoptic examinations on this type of precipitation showed that in case all factors result in the formation of northern wind and the synoptic conditions of the upper level enables unsustainability, heavy and widespread precipitations will occur. Exploring the CGP index with other active teleconnection and Siberian high patterns and precipitations at the stations suggest a stronger relation between these indices and all the aforementioned factors compared to the former indices.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caspian Sea widespread precipitation
  • widespread precipitation
  • GCP index
  • Southern Coast of Caspian Sea (SCCS)
1. بابایی فینی، ا.، و فتاحی، ا. (1393). طبقه‌بندی الگوهای سینوپتیکی بارش زا در سواحل دریای خزر. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 1(1)، 42-19.
2. برزو، ف.، و عزیزی، ق. (1394). پیشنهاد معیاری ساده برای برآورد بارش سنگین در مناطق مختلف ایران. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 47(3)، 365-347.
3. خوشحال دستجردی، ج. (1372). تحلیل و ارائة مدل‌های سینوپتیکی و کلیماتولوژی برای بارش-های بیش از صد میلیمتر در سواحل جنوبی دریای خزر. رسالة دکتری منتشرنشدة جغرافیای طبیعی با گرایش اقلیم دانشگاه تربیت مدرس. تهران، ایران.
4. رحیم‌زاده، ف. (1384). بررسی مقادیر حدی بارش در ایران. نیوار، 30(58 و 59)، 20-7.
5. رضایی، پ.، علیجانی، ب.، و عزیزی، ق. (1382). شناخت سیستم های سینوپتیکی سیل زا در جنوب دریای خزر (مطالعة موردی: حوضة شفا رود). فصل نامة جغرافیایی سرزمین، (10)، 56-33.
6. رنجبر سعادت آبادی، ع.، و امینی، ن. (1389). مطالعة بارش‌های شدید فصل تابستان استان گلستان. نشریة پژوهش‌های اقلیم شناسی، 1(2)، 76-57.
7. سلیقه، م.، چهره آرا، ت.، و ناصر زاده، ح. (1395). بررسی رابطه شاخص های NCPI و CACO با بارش های فراگیر پاییزه. تحقیقات کاربردی، 16(43)، 35-19.
8. عزیزی، ق. و یوسفی، ح. (1383). زمان‌یابی ورود پرفشار سیبری به سواحل جنوبی دریای خزر. فصل‌نامة مدرس علوم انسانی، 9(4)، 100-81.
9. عساکره، ح.، خوش‌رفتار، ر.، و ستوده، ف. (1391). تحلیلی بر بارش‌های سنگین روزانة سپتامبر در ارتباط با الگوهای همدید در استان گیلان 2005-1976. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، (80)، 66-51.
10. علیجانی، ب. (1381). آب وهوای ایران (چاپ پنجم). تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور.
11. علیجانی، ب.، محمدی، ح.، و بیگدلی، آ. ( 1386). نقش الگوهای فشار در بارش‌های سواحل جنوبی دریای خزر. فصل‌نامة جغرافیایی سرزمین، 4(4)، 71-52.
12. غفاریان، پ.، مشکواتی، ا.، آزادی، م.، مزرعه فراهانی، م.، و رحیم‌زاده، ف. (1389). بررسی همدید بارش در شمال غرب ایران - مطالعة موردی بارش فرین ایستگاه ارومیه. پژوهش‌های اقلیم‌شناسی، 1(4-3)، 26-15.
13. غیور، ح. ع.، مسعودیان، س. ا.، آزادی، م.، و نوری، ح. (1390). تحلیل زمانی و مکانی رویدادهای بارشی سواحل جنوبی خزر. تحقیقات جغرافیایی، 26(100)، 30-1.
14. فتاحی، ا.، و رحیم‌زاده، ف. (1388). تأثیر پدیدة انسو بر رفتار الگوهای گردشی جوی ایران. مجلة جغرافیا و توسعه، 7(15)، 44-21.
15. محمدی، ب و مسعودیان، ا. (1389). تحلیل فشار تراز دریا در زمان رخداد بارش‌های فوق سنگین و فراگیـر ایـران. مقالة ارائه شده در چهـاردهمین کنفـرانس ژئوفیزیک ایران، انجمن ژئوفیزیک ایران، تهران.
16. محمدی، ب. (1392). تحلیل روند سالانة آستانة بارش‌های سنگین ایران. تحقیقات جغرافیایی، 28(1)، 176-163.
17. مرادی، ح. ر. (1381). تحلیل همدیدی بارش‌های ساحل جنوبی دریای خزر در شش ماه سرد سال. مجلة علوم و فنون دریایی، 1(2)، 72-61.
18. مفیدی، ع.، زرین، آ.، و کارخانه، م. (1393). بررسی الگوی گردش جو در طول دوره‌های خشک و مرطوب در سواحل جنوبی دریای خزر. نشریة ژئوفیزیک ایران، 8(1)، 176-140.
19. مفیدی، ع.، زرین، آ.، و جانباز قبادی، غ. ر. (1391). تبیین علل کاهش یافتن مقدار و شدت بارش‌های زمستانه در قیاس با بارش‌های پاییزه در سواحل جنوبی دریای خزر. مجلة فیزیک زمین و فضا، 38(1)، 203 – 177.
20. Abid, M. A., Almazroui, M., Kucharski, F., O’Brien, E., & Yousef, A. E. (2018). ENSO relationship to summer rainfall variability and its potential predictability over Arabian Peninsula region. NPJ Climate and Atmospheric Science, 1(1), 1-7.
21. Aceituno, P., & Garreaud, R. (1995). Impacto de los fenomenos el Niño y la Niña en el regimen pluviometrico Andino. Revista Chilena de Ingenieria Hidraulica, 9, 12-20.
22. Alijani, B. (2002). Variations of 500 hPa flow patterns over Iranand surrounding areas and their relationship with the climate of Iran. Theoretical and Applied Climatology, 72(1-2), 41-54.
23. Carla Lima, K., Satyamurty, P., & Reyes Fernandez, J. P. (2009). Large-scale atmospheric conditions associated with heavy rainfall episodes in southeast Brazil. Theoretical and Applied Climatology, 101(1-2), 121-135.
24. Hatzaki, M., Flocas, H. A., Maheras, P., Asimakopoulos, D. N., & Giannakopoulos, C. (2006). Study of future climatic variations of a teleconnection pattern affecting Eastern Mediterranean. Global Nest Journal, 8(3), 195-203.
25. Hidalgo-Muñoz, J. M., Argüeso, D., Gamiz-Fortis, S. R., Esteban-Parra, M. J., & Castro-Diez, Y. (2011). Trends of extreme precipitation and associated synoptic patterns over the southern Iberian Peninsula. Journal of Hydrology, 409(1-2), 497-511.
26. Houssos, E. E., Lolis, C. J., & Bartzokas, A. (2008). Atmospheric circulation patterns associated with extreme precipitation amounts in Greece. Advances in Geosciences, 17, 5-11.
27. Karl, T. R., Knight, R. W., Easterling, D. R., & Quayle, R. G. (1996). Indices of climate change for the United States. Bulletin of the American Meteorological Society, 77(2), 279-292.
28. Kutiel, H., & Benaroch, Y. (2002). North Sea-Caspian Pattern (NCP)–an upper level atmospheric teleconnection affecting the Eastern Mediterranean: Identification and definition. Theoretical and Applied Climatology, 71(1-2), 17-28.
29. Kutiel, H., & Helfman, I. (2004). The impact of Central African-Caspian Oscillation (Caco) on climate regimes in the Red Sea region. Horizons Geography, 60(61), 183-194.
30. Lima, K. C., Satyamurty, P., & Fernandez, J. P. R. (2010). Large-scale atmospheric conditions associated with heavy rainfall episodes in Southeast Brazil. Theoretical and Applied Climatology, 101(1-2), 121-135.
31. Lorenzo, S. J., Lopez, A., Codobilla, M. J., Garcia, M. A., & Raso, J. M. (2008). Torrential rainfall in northeast of the Ibrian Peninsula: Synoptic patterns and WeMO influence. Advances in Sciences and Research, 2, 99-105.
32. Mastrangelo, D., Horvath, K., Riccio, A., & Miglietta, M. M. (2011). Mechanisms for convection development in a long-lasting heavy precipitation event over southeastern Italy. Atmospheric Research, 100(4), 586-602.
33. Mekanik, F., Imteaz, M. A., Gato-Trinidad, S., & Elmahdi, A. (2013). Multiple regression and Artificial Neural Network for long-term rainfall forecasting using large scale climate modes. Journal of Hydrology, 503, 11-21.
34. Seibert, P., Frank, A., & Formayer, H. (2007). Synoptic and regional patterns of heavy precipitation in Austria. Theoretical and applied climatology, 87(1), 139-153.
35. Vaidya, S. S., & Kulkarni, J. R. (2007). Simulation of heavy precipitation over Santacruz, Mumbai on 26 July 2005, using mesoscale model. Meteorology and Atmospheric Physics, 98(1-2), 55-66.
36. Valdes‐Pineda, R., Valdes, J. B., Diaz, H. F., & Pizarro‐Tapia, R. (2015). Analysis of spatio‐temporal changes in annual and seasonal precipitation variability in South America‐Chile and related ocean–atmosphere circulation patterns. International Journal of Climatology, 36(8), 2979-3001.
37. Wibig, J. (1999). Precipitation in Europe in relation to circulation patterns at the 500 hPa level. International Journal of Climatology: A Journal of the Royal Meteorological Society, 19(3), 253-269.