##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

احمد رومیانی حیدر صالحی میشانی لیلا وثوقی راد بهمن قادری صمد امرائی

چکیده

اهداف: هدف از این پژوهش، بررسی بهینه¬سازی گسترش شهر همدان در جهت حفظ محیط¬زیست است. بنابراین برنامه¬ریزی برای بهترین مکان¬ها جهت توسعۀ فیزیکی گسترش شهر که کمترین آسیب¬ها را به کاربری¬های کشاورزی و محیط¬زیست ایجاد کند، در زمرۀ اهداف این تحقیق است.
روش: نوع تحقیق کاربردی و روش مورداستفاده توصیفی ـ تحلیلی است. برای بررسی بهینه¬سازی گسترش اندازه‌گیری‌های فضایی شهر از تکنیک‌های نوین سنجش از دور استفاده شده و تغییرات کاربری اراضی شهر بین سال‌های 1986 تا 2011، درنظر گرفته شده است.
یافته¬ها/ نتایج: بررسی¬ها نشان¬دهندۀ کاهش شدید اراضی کشاورزی و باغات درنتیجۀ تبدیل آنها به اراضی ساخته¬شده است. بنابراین با استفاده از مدل AHP، مشخّصات اراضی براساس نیازهای توسعۀ شهری به پنج طبقه، از کاملاً مناسب تا کاملاً نامناسب تقسیم شدند تا گسترش آتی شهر، تنها در اراضی بایر و فاقد پوشش گیاهی که دارای شرایط مناسب جهت توسعۀ فیزیکی شهر هستند، صورت گرفته است.
نتیجه¬گیری: نتایج حاصل از ارزیابی تصاویر ماهواره¬ای نشان داد که بیشترین افزایش سطوح کاربری در منطقۀ شهری همدان طی سال¬های مذکور، صورت گرفته است. بنابراین زمین¬های کشاورزی به همراه باغات منطقه بیشترین کاهش¬ها را نشان داداند. حال اگر این روند گسترش کالبدی شهر ادامه پیدا کند تا سال 2025، مساحتی معادل 63/720 هکتار زمین کشاورزی و پوشش گیاهی تخریب خواهد شد. بنابراین بهترین مکان برای گسترش آتی شهر همدان بیشتر در مناطق شمال¬غربی و شرق شهر واقع شده¬اند.

جزئیات مقاله

مراجع
1. ابراهیم¬زاده، ع.؛ رفیعی، ق. (1388). مکان¬یابی بهینۀ جهات گسترش شهری با بهره¬گیری از سیستم اطّلاعات جغرافیایی(مطالعۀ موردی: مرودشت). جغرافیا و توسعه، 7(15)، 45ـ70
2. احدنژاد روشتی، م.؛ زلفی، ع.؛ و شکری¬پور دیزج، ح. (1390). ارزیابی گسترش فیزیکی شهرها با استفاده از تصاویر ماهواره¬ای چندزمانه و سیستم اطّلاعات جغرافیایی(مطالعۀ موردی: شهر اردبیل 1363ـ1400). فصلنامۀ آمایش محیط، 15، 107ـ124
3. تیموری، ر.؛ روستایی، ش.؛ زمانی، ا.؛ و احدنژاد، م. (1389). ارزیابی تناسب فضایی ـ مکانی پارک‌های شهری با استفاده از GIS (مطالعۀ موردی: پارک‌های محلّه¬ای منطقۀ 2 تبریز). مجلّۀ فضای جغرافیایی اهر،10(30)، 137ـ168
4. خاکپور، ب.؛ ولایتی، س.؛ و کیانژاد، ق. (1386). الگوی تغییر کاربری شهر بابل طی سال¬های 1362ـ1378. مجلّۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه¬ای، 9، 45ـ64
5. زبردست، ا. (1380). کاربرد فرایند تحلیل سلسله¬مراتبی در برنامه¬ریزی شهری و منطقه¬ای. نشریۀ هنرهای زیبا، 2(10)، 13ـ21
6. ¬سلطانی، ک. (1371). مجموعه مباحث و روش¬های شهرسازی: محیط زیست. تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران
7. شیعه، ا. (1377). مقدّمه‌ای بر مبانی برنامه¬ریزی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه علم صنعت
8. علوی¬پناه، ک. (1382). کاربرد سنجش از دور در علوم زمین(علوم خاک). چاپ اوّل. تهران: انتشارات دانشگاه تهران
9. قدسی¬پور، ح. (1381). فرایند تحلیل سلسله¬مراتبی AHP. چاپ سوم. تهران: انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر
10. نوروزی اقدم، ا.؛ بهبهانی، م.ر.؛ رحیمی خوب، ع.؛ و عقیقی، ح. (1387). مدل رطوبتی لایۀ سطحی خاک با استفاده از شاخص NDVI. مجلّة محیط¬شناسی، 34(48)، 127ـ136
11. Beaubien, J. (1994). Landsat TM satellite images of forests: From enhancement to classification.Canadian Journal of Remote Sensing, 20(1), 17-26
12. Deng, J.S., Wand, K., Hong, Y., & Qi, J.G. (2009). Spatio-temporal dynamics and evolutionof land use change and landscape pattern in response to rapid urbanization.Landscape and Urban Planning,92(3–4), 178-198
13. Fang, S., George, Z., Gertnera, G.Z., Sun, Z., & Andersonc, A.A. (2005). The impact ofinteractions in spatial simulation of the dynamics of urban sprawl. Landscapeand Urban Planning, 73, 296-306
14. Javaheri, H., Nasrabadi, T., Jafarian, M. H., Rowshan, G.R., Khoshnam, H. (2006). SITE selection of municipal solid waste landfills using analytical hierarchy process method in a geographical information technology environment in giroft. Journal of Environmental Health Science & Engineering , 3(3),177-184
15. Liao, C. N., &Kao, H. P. (2010). Supplier selection model using Taguchi loss function, analytical hierarchy process and multi-choice goal programming.Computers and Industrial Engineering, 58(4),573-577
16. Park, S., Jeon, S., Kim, S., & Choi, C. (2011). Prediction and comparison of urban growth by land suitability index mapping using GIS and RS in South Korea. Landscape and Urban Planning, 99(2), 104-114
17. Park, S., Jeon, S., Kim, S.R., & Choi, C. (2011). Prediction and comparison of urban growth by land suitability index mapping using GIS and RS in South Korea. Landscape and Urban Planning, 99(2), 104-114
18. Peng, J., Wang, Y., Zhang, Y., Wu, J., Li, W., & Li, Y. (2010).Evaluating the effectiveness of landscape metrics in quantifying spatial patterns. Ecological Indicators, 10(2), 217-223
19. Pham, H. M., Yamaguchi, Y., & Bui, T. Q. (2011).A case study on the relation between city planning and urban growth using remote sensing and spatial metrics.Landscape and Urban Planning, 100(3), 223-230
20. United Nations. (2011). World urbanization prospects: The 2011 revision. New York : United Nations
21. Vahidnia, M. H., Alesheikh, A. A., &Alimohammadi, A. (2009).Hospital site selection using fuzzy AHP and its derivatives.Journal of Environmental Management, 90(10), 3048-3056
22. Verburg, P. H., van Eck, J. R. R., de Nijs, T. C., Dijst, M. J., &Schot, P. (2004). Determinants of land-use change patterns in the Netherlands. Environment and Planning B: Planning and Design, 31(1), 125-150
23. Wang, G., Qin, L., Li, G., & Chen, L. (2009).Landfill site selection using spatial information technologies and AHP: A case study in Beijing, China.Journal of Environmental Management, 90(8), 2414-2421
24. Xu, K., Kong, C., Li, J., Zhang, L., & Wu, C. (2011).Suitability evaluation of urban construction land based on geo-environmental factors of Hangzhou, China.Computers and Geosciences, 37(8), 992-1002
25. Youssef, A., &Biswajeet, P. (2011). Integrated evaluation of urban development suitability based on remote sensing and GIS techniques: Contribution from the analytic hierarchy process. Arabian Journal of Geosciences, 4(3), 463-473
26. Zhao, P. (2010). Sustainable urban expansion and transportation in a growing megacity: Consequences of urban sprawl for mobility on the urban fringe of Beijing. Habitat International, 34(2), 236-243
ارجاع به مقاله
رومیانیا., صالحی میشانیح., وثوقی رادل., قادریب., & امرائیص. (2017). کاربرد مدل هایRS-GIS در بهینه سازی گسترش شهری با تأکید بر حفظ محیط زیست (نمونۀ موردی: شهر همدان). جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 14(2), 51-66. https://doi.org/10.22067/geography.v14i2.42141
نوع مقاله
علمی- پژوهشی