##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

آسیه حسنی نژاد احمد تقديسی سيدهدايت‌اله نوری سعيدرضا اکبريان رونیزی

چکیده

اهداف: پژوهش حاضر با هدف کاهش آسيب‌پذيري جوامع روستايي در برابر پيامدهاي ناشي از زلزله با تأکيد بر مديريت ريسک و براساس دیدگاه ساکنان محلی انجام شده است.


روش: نوع تحقيق کاربردي است و روش استفاده‌شده توصيفي- تحليلي است. براي گرد­آوري داده­ها از روش ­هاي کتابخانه اي و ميداني (پرسش‌نامه و مصاحبه) استفاده شده است. جامعة آماري این پژوهش خانوارهای ساکن در روستاهاي بخش ایزدخواست واقع در شهرستان زرين دشت (استان فارس) تشکیل می‌دهد که از این میان 350 سرپرست خانوار از طریق فرمول کوکران به روش نمونه‌گیری تصادفي ساده به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شدند. براي تجزيه‌وتحليل داده‌ها از آزمون‌هاي t تك‌نمونه‌اي، فريدمن و رگرسيون چندمتغيره و برای رتبه‌بندي روستاها در چارچوب مديريت ريسک مدل پرومتي استفاده شده است.


يافته‌ها/نتايج: يافته­ های پژوهش نشان داد که میزان آسیب­پ ذیری در برابر زلزله در هر چهار بعد اقتصادی، اجتماعی، نهادی و کالبدی-محیطی کمتر از حد متوسط است. براساس آزمون فريدمن، بيشترين ميانگين رتبه‌اي به ابعاد کالبدي-محیطی و کمترين آن به ابعاد نهادي اختصاص يافته است و نتايج حاصل از آزمون رگرسيون نیز نشان داد که نماگر مقاومت ساختمان‌ها در برابر زلزله بيشترين تأثير را بر کاهش آسيب پذيري سکونتگاه‌های روستايي داشت.


نتیجه‌گیری: مدیریت ریسک،می­ تواند علاوه ­بر آگاه­ کردن مردم با اثرهاي ناشی از وقوع زلزله، براي پیشگیري از وقوع این نوع بحران­ها و به ­حداقل­ رساندن خسارات مالی و جانی در محدودة موردمطالعه وارد عمل شود. براساس نتايج یادشده، برای کاهش آسيب در برابر ريسک زلزله باید به روستاهایی که در مسیر گسل­ها قرار دارند، توجه ویژه­اي شود.

جزئیات مقاله

کلمات کلیدی

آسيب‌پذيری, زلزله, مديريت ريسک, ايزدخواست

مراجع
1. آقاياري هير، م.، و ذاکري مياب، ک. (1395). ارزيابي ريسك زلزله مبتني‌بر مخاطره و آسيب‌پذيري در نواحي روستايي (مطالعة موردي: بخش مركزي شهرستان مرند). نشرية جغرافيا و برنامه‌ريزي، 20(57)، 1-20.
2. بنياد مسکن انقلاب اسلامی شهرستان زرين‌دشت. (1396). گزارش کامل از وضعیت تخریب مساکن روستایی در اثر زلزله.
3. پورطاهري، م.، و پريشان، م.، رکن‌الدين افتخاري، ع.، و عسگري، ع. (1390). سنجش و ارزيابي مؤلفه‌هاي مبنايي مديريت ريسک زلزله. پژوهش‌هاي روستايي، 2(1)، 115-150.
4. عينالي، ج.، و فراهاني، ح.، و جعفري، ن. (1393). ارزيابي نقش سرماية اجتماعي در کاهش اثرات سانحة زلزله در دهستان سجاسرود-شهرستان خدابنده. نشرية تحقيقات کاربردي علوم جغرافيايي، 14(32)، 115-93.
5. رومياني، ا.، و عينالي، ج.، و صالحي ميشاني، ح. ( 1393). نقش مديريت در توسعة جوامع روستايي براي مقابله با مخاطرات زلزله (مطالعة موردي: دهستان زاغة شهرستان خرم‌آباد). فصلنامة پژوهش و برنامه‌ريزي روستايي، 8، 93-106.
6. مرکز لرزه‌نگاري مؤسسة ژئوفيزيک دانشگاه تهران. (1390). گزارش مقدماتي رويداد زمين‌لرزة شهرستان زرين‌دشت استان فارس. بازیابی از www.gsi.ir
7. فراهاني، ح.، و عاشري، ر. (1392). نقش مديريت روستايي در توسعة جوامع روستايي جهت مقابله با مخاطرات طبيعي (مطالعة موردي: دهستان گوزلدره-شهرستان ابهر).
8. ياري، ا.، و پريشان، م. (1396). بررسي نقش آموزش در مذيريت ريسک مخاطرات طبيعي (زلزله) (مورد: مناطق روستايي شهرستان قزوين). نشرية تحليل فضايي مخاطرات محيطي، 4(1)، 49-62.

9. Bhandari, R. B., Okada, N., Yokomatsu, M., & Ikeo, H. (2010). Building a disaster resilient community through ritual based social capital: A brief analysis of findings from the case study of Kishiwada. Annuals of Disas. Prev. Res. Inst., Kyoto Univ., No. 53B. Retrieved from https://b2n.ir/624344
10. Department of Disaster (USA). (1999). Planning progress for community risk management. New Jersey, NJ: Prentice Hall.
11. Dixit, A. M., Yatabe, R., Dahal, R. K., & Bhandary, N. P. (2013). Initiatives for earthquake disaster risk management in the Kathmandu Valley. Natural hazards, 69(1), 631-654.
12. Dyke, G., Gill, S., & Davies, R. (2011). Applications of earth observations to disaster risk management. Acta Astronautica, 68(1), 301-315.
13. Faizian, M., Schalcher, H. R., & Faber, M. H. (2005, June). Consequence assessment in earthquake risk management using damage indicators. In 9th International Conference on Structural Safety and Reliability (ICOSSAR 05), (pp. 19-23). Rome, Italy.
14. Hsu, W. K., Chiang, W. L., & Chen, C. W. (2013). Earthquake risk assessment and optimal risk management strategies for hi-tech fabs in Taiwan. Natural hazards, 65(3), 2063-2076.
15. Lutman, M. (2014, September 8-10). Aspects of earthquake risk management in Slovenia. Paper presented at the 4th International Conference on Building Resilience, Building Resilience. Salford Quays, Britain.
16. Parker, G. (1995). Dimensions of risk management: Definition and implications for financial services. In W. H. Beaver, & G. Parker (Eds.), Risk management: Problems and solutions (pp. 1-16). New York, NY: McGraw-Hill.
17. Sinha, R., Goyal, A., Shinde, R. M., & Meena, M. (2012). An earthquake risk management master plan for Mumbai: Risk assessment and its mitigation. In Proceedings of 15WCEE: World Conference on Earthquake Engineering, Lisbon. Portugal.
18. Taubenböck, H., Roth, A., & Dech, S. (2007). Vulnerability assessment using remote sensing: The earthquake prone megacity Istanbul, Turkey. Proceedings of ISRSE 2007, 1-5. San Jose, Costa Rica.
19. UN/ISDR. (2004). United Nations inter-agency secretariat of the international strategy for disaster reduction. Retrieved from https://b2n.ir/116952
20. United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific. (2010). Protecting development gains: Reducing disaster vulnerability and building resilience in Asia and the Pacific. Retrieved from https://b2n.ir/912633
21. Yodmani, S. (2001). Disaster risk management and vulnerability reduction: Protecting the poor. Paper Presented at the Asia and Pacific Forum on Poverty. Asian Development Bank, Philippines.
ارجاع به مقاله
حسنی نژادآ., تقديسی ا., نوری س., & اکبريان رونیزیس. (2020). نقش مديريت ريسک زلزله در کاهش آسيب‌پذيری نواحی روستايی با تأکید بر دیدگاه ساکنان محلی (مطالعۀ موردی: بخش ايزدخواست شهرستان زرين‌دشت). جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 17(2), 65-45. https://doi.org/10.22067/geography.v17i2.69152
نوع مقاله
علمی- پژوهشی