دانشگاه فردوسی مشهد جغرافیاوتوسعه ناحیه ای 2008-1391 مقالات آماده انتشار 2026 04 21 Identification and Prioritization of Sociological and Institutional Barriers to Rural Economic Development in Ilam Province Using the Delphi Method شناسایی و اولویت‌بندی موانع جامعه‌شناختی و نهادی توسعه اقتصادی روستایی در استان ایلام با استفاده از روش دلفی 48236 10.22067/jgrd.2026.98638.1646 FA سید قدرت لواجی گروه علوم اجتماعی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0001-2365-9647 حسن غنیمتی گروه علوم اجتماعی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0003-4167-5648 سروش فتحی گروه علوم اجتماعی، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0000-0002-6138-2458 Journal Article 2026 05 09 This study aims to identify and prioritize sociological and institutional barriers affecting rural economic development in Ilam Province. Rural development is a fundamental pillar of balanced regional development and the reduction of spatial inequalities. However, despite significant natural and human capacities, many rural areas of Ilam face structural barriers rooted in sociological and institutional factors.The research adopts a qualitative and exploratory approach and employs the Delphi technique with the participation of 18 experts and specialists familiar with rural development issues in Ilam Province. The data collection process was conducted in three Delphi rounds. In the first round, initial barriers were identified. In the second round, their importance was evaluated using a Likert-scale questionnaire, and in the third round, expert consensus on the importance and prioritization of the barriers was achieved. Data were analyzed using descriptive statistical indicators and Kendall’s coefficient of concordance.The findings indicate that the barriers to rural economic development can be classified into four main dimensions: economic, social, cultural, and institutional. Major economic barriers include weak production and marketing infrastructure, limited access to financial and credit resources, and high dependence on traditional economic sectors. Social barriers include declining social capital, migration of young and skilled labor from rural areas, and weak social participation. From a cultural perspective, conservative attitudes toward entrepreneurship, weak innovation culture, and the dominance of fatalistic views hinder economic activities. Institutional barriers include centralized decision-making, administrative bureaucracy, weak coordination among institutions responsible for rural development, and inefficiency of some supportive policies. The prioritization results show that institutional and social barriers have the greatest impact on the slow pace of economic development in rural areas of Ilam Province. پژوهش حاضر به شناسایی و اولویت‌بندی موانع جامعه‌شناختی و نهادی مؤثر بر توسعه اقتصادی روستایی در استان ایلام می‌پردازد. توسعه روستایی، رکن اساسی توسعه متوازن منطقه‌ای و کاهش نابرابری‌هاست، اما بسیاری از مناطق روستایی ایلام با وجود ظرفیت‌های طبیعی و انسانی، با موانع ساختاری روبرو هستند که ریشه در عوامل جامعه‌شناختی و نهادی دارند. روش‌شناسی این تحقیق کیفی و اکتشافی، از تکنیک دلفی با مشارکت 18 نفر از خبرگان و متخصصان توسعه روستایی استان ایلام بهره برده است. در سه راند دلفی، ابتدا موانع اولیه شناسایی شده، سپس اهمیت آن‌ها با طیف لیکرت سنجیده و در نهایت اجماع حاصل شد. داده‌ها با شاخص‌های آمار توصیفی و ضریب هماهنگی کندال تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که موانع در چهار بعد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و نهادی دسته‌بندی می‌شوند. موانع اقتصادی شامل ضعف زیرساخت‌ها، محدودیت دسترسی به منابع مالی و وابستگی به بخش‌های سنتی است. در بعد اجتماعی، کاهش سرمایه اجتماعی، مهاجرت جوانان و ضعف مشارکت از موانع اصلی هستند. از نظر فرهنگی، نگرش‌های محافظه‌کارانه، ضعف نوآوری و غلبه نگرش‌های تقدیرگرایانه مانع توسعه‌اند. در بعد نهادی نیز تمرکزگرایی، بوروکراسی، ضعف هماهنگی نهادی و ناکارآمدی سیاست‌های حمایتی از موانع مهم شناسایی شدند. اولویت‌بندی‌ها نشان می‌دهد که موانع نهادی و اجتماعی بیشترین تأثیر را بر کندی توسعه اقتصادی در روستاهای ایلام دارند.نتیجه‌گیری حاکی از آن است که توسعه اقتصادی روستایی در ایلام تحت تأثیر عوامل پیچیده اجتماعی و نهادی است و صرفاً مداخلات اقتصادی کافی نیست. تقویت سرمایه اجتماعی، بهبود حکمرانی محلی، کاهش بوروکراسی، افزایش هماهنگی نهادی و حمایت از کارآفرینی و نوآوری در فعالیت‌های اقتصادی روستایی، راهکارهای مؤثر برای غلبه بر این موانع و تسریع توسعه پایدار در منطقه هستند. https://jgrd.um.ac.ir/article_48236_3c38bf04ae972211c47d7de393fcccc8.pdf