##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

مسیح مرادی‌زاده کورش شیرانی عباس علی پور دانیال دبیری سید مصطفی هاشمی

چکیده

اهداف: در مفهومی گسترده، آمایش زمینه را برای کاربری اراضی و توسعه درخلال مجموعه¬ای از کنترل¬های قانونی مهیا می¬کند. ژئومورفولوژی بر مکان‌گزینی، مورفولوژی و ساخت‌وسازهای مسکونی و جهات توسعة فیزیکی سکونتگاه¬ها، اثر می‌گذارد؛ بنابراین، هدف از این پژوهش، شناخت قابلیت¬ها و محدودیت¬های ژئومورفولوژیک منطقه برای ایجاد و توسعة سکونتگاه¬های انسانی در شمال شرق یزد است.
روش: در این پژوهش، برای شناسایی مناطق مستعد توسعه و ایجاد سکونتگاه¬ها براساس واحدهای ژئومورفولوژیک، از پارامتر¬های شیب، جهت شیب، ارتفاع، زمین‏شناسی، خاک، کاربری اراضی، فاصله از گسل، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده، فاصله از سکونتگاه و ژئومورفولوژی به‌عنوان عوامل مؤثر در آمایش استفاده شد. درنهایت، پس از استانداردسازی، تلفیق و پهنه¬بندی براساس مدل فازی و آمایش ژئومورفولوژیک، نقشة پهنه¬بندی آمایشی برای توسعة سکونتگاه¬ها به‌دست آمد.
یافته¬ها/ نتایج: نتایج نشان داد که حدود 74 درصد از مساحت منطقة موردمطالعه در طبقات بسیار نامناسب و نامناسب، حدود 85/8 درصد دارای شرایط متوسط و حدود 17 درصد در طبقات بسیار مناسب و مناسب قرارگرفته‌اند. بخش عمده‌ای از ناحیه توسط دشت‌های نسبتاً صاف و هموار با واحداهای ژئومورفولوژیک بیابانی و اقلیم فراخشک فراگرفته شده است.
نتیجه¬گیری: دشت‌های معروف به دشت کویر و دشت طبس، با توجه به نتایج حاصل از نقشة پهنه¬بندی مناطق مستعد توسعة مسکونی، نقشة واحدهای ژئومورفولوژیک و نیز انطباق آن¬ها با نقاط مسکونی موجود، شرایط لازم را برای توسعه و ساخت سکونتگاه¬های جدید ندارند. درواقع، این مناطق به‌دلیل شرایط سخت زیستی، خاک و لیتولوژی نامناسب، خشکی زیاد، تپه¬های ماسه¬ای، اراضی رسی- نمکی و غیره شرایط مناسبی برای توسعة مسکونی ندارند.

جزئیات مقاله

مراجع
1. اسفندیاری، م.(1392). نقش عوامل ژئومورفولوژیک در توسعة فیزیکی شهر اراک. (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی‌ارشد جغرافیای طبیعی)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2. پناهی حسین‌آبادی، ر. (1391). بررسی محدودیت¬های ژئومورفولوژیک توسعة فیزیکی شهر کرمانشاه. (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی‌ارشد جغرافیای طبیعی)، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3. پورجعفر، م. ر.، منتظرالحجه، م.، و رنجبر، ا. (1391). ارزیابی توان اکولوژیکی به‌منظور تعیین عرصه¬های مناسب در محدودة شهر جدید سهند. مجلة جغرافیا و توسعه، 3(28)، 28-11.
4. تقیان، ع. ر.، و غلام‌حیدری، ح. (1392). پتانسیل و موانع ژئومورفولوژیکی توسعة فیزیکی شهر یاسوج با استفاده از مدل AHP. ژئومورفولوژی کاربردی ایران، 27(1)، 115-99.
5. جباری، ا. و روستایی، ش. (1387). ژئومورفولوژی مناطق شهری. انتشارات سمت.
6. رجایی، ع. ا. (1382). کاربرد ژئومورفولوژی در آمایش سرزمین و مدیریت محیط. تهران: انتشارات قومس.
7. رضایی‌مقدم، م. ح.، و ثقفی، م. (1384). کاربرد تکنیک‌های جدید برای طبقه‌بندی و تحلیل مخاطرات ژئومورفولوژی در گسترش شهر تبریز. مدرس علوم انسانی، 18(9)، 32-18.
8. زمردیان، م. ج. (1383). کاربرد جغرافیای طبیعی در برنامه‌ریزی شهری و روستایی. تهران: انتشارات سمت.
9. زیاری، ک. ‌ا. (1378). برنامه‌ریزی شهرهای جدید. تهران: انتشارات سمت.
10. شایان، س.، و پرهیزگار، ا. س. ش. (1388). تحلیل امکانات و محدودیت‌های ژئومورفولوژیک در انتخاب محورهای توسعة شهری شهر داراب. برنامه‌ریزی و آمایش فضا (مدرس علوم انسانی) ،25(13)، 58-42.
11. صفاری، ا. (1387). قابلیت و محدودیت‌های ژئومورفولوژیکی کلان‌شهر تهران به‌منظور توسعه و ایمنی. (رسالة دکتری رشتة جغرافیای طبیعی ژئومورفولوژی)، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
12. عزیزی، ع.‌ ا. (1382). سنجش و توسعة روستایی و شناسایی روستاهای مرکزی به‌منظور ارائة الگوی سلسله‌مراتبی مناسب خدمات‌رسانی در روستاهای بخش فراهان نقرش. (پایان‌نامة منتشرنشدة کارشناسی ‌ارشد کشاورزی)، دانشگاه تهران، تهران.
13. عیسی‌پور، ر.، و مجد رحیم‌آبادی، م. (1394). تحلیل عوامل مؤثر در توسعة فیزیکی شهر رحیم-آباد (شهرستان رودسر) طی دو دهة اخیر. فصلنامه برنامه‌ریزی منطقه‌ای،18(17)، 57-42.
14. مختاری، د.، و امامی‌کیا، و. (1393). پهنه¬بندی کاربری اراضی شهری شهرک ارم تبریز براساس شاخص¬های اساسی مخاطرات ژئومورفولوژیک، آمایش جغرافیایی فضا، 25(4)، 172-149.
15. مقیمی، ا. (1385). ژئومورفولوژی شهری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
16. مقیمی، ا.، و صفاری، ا. (1389). ارزیابی ژئومورفولوژیکی توسعة شهری در قلمرو حوضه‌های زهکشی سطحی کلان‌شهر تهران. مجلة علوم جغرافیایی،34( 14)، 39-21.
17. ملکی، ا. (1388). ارزیابی موقعیت مکانی استقرار اماکن روستایی در شهرستان کرمانشاه. فصلنامة پژوهشی جغرافیای انسانی، 35(3)، 35-17.
18. Anabstani, G. (2011). Naghsh avamel tabiee dar payedari sokounatgahaye roostaeei (shahr Sabzevar) [The role of natural factors in stability of rural settlements (Case study: Sabzevar county)]. Geography and Environmental Planning, 40(4), 89-104.
19. Awasthi, A., Chauhan, S. S., & Goyal, S. K. (2011). A multi-criteria decision-making approach for location planning for urban distribution centers under uncertainty. Mathematical and Computer Modelling, 53, 98–109.
20. Ayala, I. (2002). Geomorphology, natural hazard, vulnerability and prevention of natural geomorphology: Natural disasters in developing countries. Geomorphology, 1(47), 107-124.
21. Baz, I., Geymen, A., & Nogay Er, S. (2010). Development and application of GIS-based analysis synthesis modeling techniques for urban planning of Istanbul metropolitan area. Journal Advances in Engineering Software, 40(2), 128-140.
22. Dadras, M., Shafri, H. Z. M., Ahmad, N., Pradhan, B., & Safarpour, S. (2014). A combined fuzzy MCDM approach for identifying the suitable lands for urban development: An example from Bandar Abbas. Journal of Urban and Environmental Engineering, 8(1), 11-27.
23. Foroutan, E., & Delavar, M. R. (2012, March). Urban growth modeling using fuzzy logic. Paper presented at the ASPRS 2012 Annual Conference on Fuzzy Systems . Sacramento, California.
24. Gresswell R.E, (2013). Spatoal and temporal patterns of debrise-flow deposition in the Oregon coast ange,U.S.A. Geomorphology, 2(57), 59-70.
25. Gutman, G., Janetos, A. C., Justice, C. O., Moran, E. F., Mustard, J. F., Rindfuss, R. R., …, & Cochrane, M. A. (Eds.). (2004). Land change science: Observing, monitoring and understanding trajectories of change on the earth’s surface. New York: Kluwer Academic Publishers.
26. Hashemi, N., & Rostami, M. (2015). The prioritization of urban regions towards developing green spaces (parks) through GIS (A case study of the 3rd division of the metropolis of Kermanshah-Iran). Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 5(1),186-195.
27. Juang, C., Lee, D., & Sheu, H. (1992). Mapping slope failure potential using fuzzy sets. Journal of Geotechnical Engineering, 118(3), 475-486.
28. Kanungo, D. P., Arora, M. K., Sarkar, S., & Gupta, R. P. (2006). A comparative study of conventional, ANN, black box, fuzzy and combined neural and fuzzy weighting procedures for landslide susceptibility zonation in darjeling Himalayas. Engineering Geology, 43(3), 65-73.
29. Klir, G. J. (1994). Multivalued logics versus modal logics: Alternative frameworks for uncertainty modelling. In P. P. Wang (Ed.), Advances in fuzzy theory and technology (pp. 3-47). Durham: Duke University.
30. Kosko, B. (1992, 8-12 March ). Fuzzy systems as universal approximators fuzzy systems. Paper presented at the International Conference on Fuzzy Systems, Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), San Diego, CA.
31. Kuswandari, R. (2004). Assessment of different methods for measuring the sustainability of forest management. International institute for geo-information science and earth observation, Enscheda, Netherlands.
32. León‚ J., & March‚ A. (2014). Urban morphology as a tool for supporting tsunami rapid resilience: A case study of Talcahuano, Chile. Habitat International‚ 43, 250–262.
33. Panizza, M. (1997). Geomorphology, natural hazard in the vulnerability and prevention of natural disasters in developing countries. Geomorphology, 47, 107-124.
34. Rydin, Y. (2003). Conflict, consensus and rationality in environmental planning: An institutional discourse approach. Oxford University Press, Oxford.
35. Shenavr, B., & Hosseini, S. M. (2014). Comparison of multi-criteria evaluation (AHP and WLC approaches) for land capability assessment of urban development in GIS. International Journal of Geomatics and Geoscience, 4(3), 251-262.
36. Thapa, B. R., & Muryama, Y. (2009). Examining spatiotemporal urbanization patterns in Kathmandu Valley, Nepall: Remote sensing and spatial metrics approaches. Journal of Remote Sensing, 1, 534-556.
37. Tolga, E., Demircan, L., & Kahraman, C. (2005). Operating system selection using fuzzy replacement analysis and analytic hierarchy process. Journal Production Economics, 97(1), 122-134.
38. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNISDR) (2010). Final report disaster risk reduction in Iran.
39. Zaddeh, L. A. (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8, 338–353.
40. Zaddeh, L. A. (1996). Fuzzy logic: Computing with words. Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE), 4(4) , 9-16.
ارجاع به مقاله
مرادی‌زادهم., شیرانیک., علی پورع., دبیرید., & هاشمیس. م. (۱۳۹۶-۱۰-۰۴). پهنه‌بندی آمایشی جهت توسعۀ سکونتگاه‏های جدید براساس مدل فازی (مطالعۀ موردی: شمال شرق استان یزد). جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 15(2), 173-196. https://doi.org/10.22067/geography.v15i2.63301
نوع مقاله
علمی- پژوهشی