##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

محمد حسن یزدانی اصغر پاشازاده

چکیده

اهداف: هدف این پژوهش، سنجش میزان تاب¬آوری شهرهای ایرانی- اسلامی با بررسی موردی شهر تبریز و رتبه¬بندی مناطق شهری تبریز دربرابر مخاطرات محیطی با توجه به ابعاد تاب‌آوری شهرهای اسلامی است.
روش: روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی و مبتنیبر منابع اسنادی و پرسش‌نامه¬ای است. کارشناسان و خبرگان شاغل در شهرداری¬های ده¬گانة شهر تبریز جامعة آماری تحقیق را تشکیل می¬دهند. به روش نمونه¬گیری ساده و هدفمند، 74 پرسش‌نامه تکمیل شد و با استفاده از نرم‌افزارهای اکسل، اس‌.پی.‌اس.‌اس (آزمون همبستگی پیرسون)، اکسپرت چویس (روش تحلیل سلسله‌مراتبی) و با بهره‌گیری از مدل تصمیم¬گیری چندمعیارة ویکور، وضعیت تاب¬آوری شهر ایرانی- اسلامی تبریز و مناطق شهری آن مشخص شدند.
یافته‌ها/ نتایج: با توجه به یافته¬های پژوهش، میزان تاب¬آوری شهر تبریز 43/4 به‌دست آمده است که پایین‌تر از حد متوسط است. یافته¬های پژوهش در مدل ویکور نشان می¬دهند که منطقة شهرداری یک با امتیاز 000/0 بالاترین مقدار تاب¬آوری معیار¬های شهرهای ایرانی- اسلامی را در بین مناطق شهرداری شهر تبریز دارد. همچنین، ضریب همبستگی پیرسون نشان داد که ارتباط معکوسی بین بعد معنوی با سایر ابعاد تاب¬آوری (اجتماعی، نهادی و کالبدی) وجود دارد.
نتیجه‌گیری: با توجه به رتبه¬بندی مناطق شهری تبریز درخصوص تاب¬آوری، می¬توان نتیجه گرفت که در بعد کالبدی، مناطق با ساخت‌وساز جدیدتر و از روی برنامه تاب¬آور هستند؛ درحالی‌که در بعد معنوی، مناطق قدیمی و دارای بافت فرسوده با مردمان بومی و با اعتقادات بیشتر به آموزه¬های دینی، تاب¬آور هستند.

جزئیات مقاله

مراجع
1. خاکی، غ. (1390). روش تحقیق با رویکرد به پایان‌نامه‌نویسی (چاپ نهم). تهران: انتشارات بازتاب.
2. رضایی، م. ر. (1389). تبیین تاب‌آوری اجتماعات شهری به‌منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی (زلزله) (مطالعة موردی: کلان‌شهر تهران). (رسالة دکتری جغرافیا و برنامه¬ریزی شهری)، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3. رفیعیان، م.، رضایی، م. ر.، عسگری، ع.، پرهیزکار، ا.، و شایان، س. (1390). تبیین مفهومی تاب‌آوری و شاخص¬سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع محور (CBDM). برنامه¬ریزی و آمایش فضا، 15(4)، 41 - 19.
4. صالحی، ا.، آقابابایی، م. ت.، سرمدی، ه.، و فرزادبهتاش، م. ر. (1390). بررسی میزان تاب‌آوری محیطی با استفاده از مدل شبکة علیت. محیط‌شناسی، 37(59)، 112-99.
5. طحارى مهرجردى، م. ح.، میرغفورى، ح.، شاکری، ف.، و بابایی¬میبدى، ح. (1391). ارائة راهکارهای ارتقای عملکرد در بخش دولتی با رویکرد BSC، ANP فازی و VIKOR (مطالعة موردی در اداره کل تعاون استان یزد). فطلنامه بهبود مدیریت، 6(1)، 127-105.
6. عبدالهی، م. (1382). مدیریت بحران در نواحی شهری. تهران: انتشارات سازمان شهرداری¬ها و دهیاری¬ها.
7. فرجی سبکبار، ح.، بدری، ع.، مطیعی لنگرودی، ح.، و شرفی، ح. (1389). سنجش مقدار پایداری مناطق روستایی برمبنای تحلیل شبکه با استفاده از تکنیک بردا (مطالعة موردی: مناطق روستایی شهرستان فسا). فصلنامة پژوهش¬های جغرافیای انسانی، 42(72)، 156-135.
8. فرزادبهتاش، م. ر.، پیربابایی، م. ت.، کی¬نژاد، م. ع.، و آقابابایی، م. ت. (1391). تبیین ابعاد و مؤلفه¬های تاب‌آوری شهرهای اسلامی. فصلنامة مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 3(9)، 121-113.
9. کلانتری، خ. (1389). پردازش و تحلیل داده‌ها در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی (چاپ چهارم). تهران: فرهنگ صبا.
10. گیوه¬چی، س. (1388). تحلیل و ارائة الگوهای مدیریت در سوانح شهری ناشی از مخاطرات زیست‌محیطی، منطقة 6 تهران، (رسالة دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری)، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
11. مدیریت آمار و تحلیل اطلاعات شهرداری تبریز. (1390). گزارش تحلیلی از نتایج سرشماری 1390 به تفکیک مناطق ده‌گانة شهرداری تبریز. تبریز: چاپ هاتف شهر.
12. Ainuddin, S., & Routray, J. K. (2012). Community resilience framework for an earthquake prone area in Baluchistan. International Journal of Disaster Risk Reduction, 2, 25-36.
13. Davis, I., & Izadkhah, Y. (2006). Building resilient urban communities. Article from OHI, 31(1), 11-21.
14. Khaki, Gh. (2011). Ravesh tahgig ba roykard be payannam nevisi ]The method of research with the approach of dissertation[ (9th ed.). Tehran: Baztab.
15. Mayunga, J. S. (2007). Understanding and applying the concept of community disaster resilience: A capital based approach. Landscape Architecture, 7, 22-28
16. Mitchell, J. K., Devine, N., & Jagger, K. (1989). A contextual model of natural hazard, Geographical Revoew, 89(4), 391-409.
17. Mitchell, T., & Harris, K. (2012). Resilience: A risk management approach [ODI background note]. London: Overseas Development Institute.
18. Rattien, S. (1990). The role of mediain hazard mitigation and disaster management. Disaster Press, 14(1), 36-45.
ارجاع به مقاله
یزدانی م. ح., & پاشازاده ا. (2018). سنجش تاب آوری شهرهای ایرانی- اسلامی (نمونۀ موردی: شهر تبریز). جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 15(2), 149-172. https://doi.org/10.22067/geography.v15i2.55680
نوع مقاله
علمی- پژوهشی