##plugins.themes.bootstrap3.article.main##

محمد میره ای مهدی پیله ور

چکیده

اهداف: هدف این پژوهش ارزیابی و بررسی نابرابری ناحیه¬ای سلامت، ازنظر سطح توسعۀ بهداشتی ـ درمانی در شهرستان¬های استان خراسان رضوی است.
روش: این مقاله به¬لحاظ هدف، از نوع تحقیقات توسعه¬ای و دارای ماهیت توصیفی ـ تحلیلی است. جمع¬آوری اطلاعات به¬صورت اسنادی- کتابخانه¬ای و منبع اصلی اطلاعات، سالنامۀ آماری استان خراسان رضوی (1392) بوده است.
یافته¬ها: برای سنجش و تعیین نابرابری¬ها، از تکنیک ویکور و 20 شاخص استفاده شده است. برمبنای محاسبات انجام¬شده، توسعه¬یافتگی شهرستان¬ها طبق شاخص¬های بهداشتی ـ درمانی در چهار سطح محروم، درحال¬توسعه، توسعۀ متوسط و توسعه¬یافته رتبه¬بندی شده است.
نتیجه¬گیری: نتایج تحقیق نشان می¬دهد که نابرابری فضایی سلامت در سطح استان بسیار زیاد است؛ به‌گونه‌ای¬که شهرستان¬های مرکزی، با سابقه و نسبتاً پرجمعیت استان -باوجود استانداردسازی شاخص¬ها با جمعیت هر شهرستان -از وضعیت سلامت و توسعۀ بهداشتی ـ درمانی نسبتاً مناسب¬تری در مقایسه با شهرستان¬های کم¬جمعیت استان برخوردارند و برنامه¬های بهداشتی ـ درمانی تناسب چندانی با عدالت اجتماعی ندارند؛ بنابراین، لازم است به توزیع عادلانۀ منابع، خدمات مراقبت¬های بهداشتی و دیگر عوامل بهداشتی مؤثر در سطح بهداشت و سلامت توجه جدی شود.

جزئیات مقاله

مراجع
1. احمدی، ع. (1384). توسعۀ صنعتی و نابرابری¬های منطقه¬ای استان لرستان. سازمان مدیریت و برنامه¬ریزی استان لرستان.
2. احمدیان، م. (1385). ویژگی¬های جغرافیایی کشورهای اسلامی. مشهد: انتشارات سخن¬گستر.
3. اختیاری، م. (1391)، معرفی یک روش ویکور توسعه‌یافته برای رتبه‌بندی اعتباری مشتریان بانک‌ها. فصلنامة علمی- پژوهشی مطالعات مدیریت صنعتی، 9(25)¬، 179-161.
4. افتخاری، ع.، و آقا یاری¬میر، م. (1386). سطح¬بندی پایداری توسعۀ روستایی (مطالعۀ موردی: بخش میر). فصلنامۀ پژوهش¬های جغرافیایی، 39(61)، 44-31.
5. امینی، ن.، یدالهی، ح.، و اینانلو، ص. (1385). رتبه¬بندی سلامت استان‌های کشور. فصلنامة رفاه اجتماعی، 5(20)، 48-25.
6. پاپلی یزدی، م. (1382). نظریه¬های شهر و پیرامون. تهران: انتشارات سمت.
7. پاگ، س. (1383). شهرهای پایدار در کشورهای درحال¬توسعه (ن. محمدنژاد، مترجم). تهران: انتشارات مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
8. تقوایی، م.، و شاهیوندی، ا. (1389). پراکنش خدمات بهداشتی و درمانی در شهرستان¬های ایران. فصلنامۀ رفاه اجتماعی، ¬10(39)، 54-33.
9. رضویان، م. (1381). برنامه¬ریزی کاربری اراضی. تهران: انتشارات سمت.
10. رفیعیان، م.، و تاجدار، و. (1387). سنجش وضعیت سلامت با رویکرد منطقه¬ای در مجموعۀ شهری مشهد. مجلۀ جغرافیا و توسعۀ ناحیه¬ای، 3(10)، 184-163.
11. زنگی‌آبادی، ع.، طوبی، ا. ع.، و پریزادی، ط. (1391). تحلیل تطبیقی شاخص‌های توسعة خدمات بهداشت و درمان در استان کردستان، فصلنامة جغرافیا،¬ 10(32)، 215-199.
12. سالنامة آماری استان خراسان رضوی 1390 (1393). دفتر آمار و اطلاعات استانداری خراسان رضوی. مشهد: نشر صیانت.
13. شکویی، ح. (1372). جغرافیای اجتماعی شهرها. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
14. صادقی بازرگانی، ه.، عرشی، ش.، مرتضی¬زاده، ع.، و بشیری، ج. (1384). مطالعۀ وضعیت شاخص¬های بهداشت و سلامت در عشایر استان اردبیل. مجلۀ علمی ـ پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، 5(2)، 159-150.
15. ضرابی، ا.، محمدی، ج.، و رخشانی‌نسب، ح. م. (1386). تحلیل فضایی شاخص‌های توسعة خدمات بهداشت و درمان، رفاه اجتماعی، 7(27)، 234-213.
16. طاهری، ش. (1380). توسعۀ اقتصادی و برنامه¬ریزی (چاپ سوم). تهران: انتشارات هوای تازه.
17. کرمی، ق.، و لطفی، م. (1387). عدالت اجتماعی در برنامه¬ریزی فضای جغرافیایی، پژوهش¬نامۀ عدالت اجتماعی، 3(26)، 90-71.
18. کریمی، ا.، سالاریان، آ.، و عنبری، ز. (1388) مطالعۀ تطبیقی برخورداری عادلانه از خدمات بهداشتی و درمانی در چند کشور توسعه¬یافته و ارائۀ الگوی مناسب ایران، مجلۀ دانشگاه علوم-پزشکی اراک، 12(49)، 104-92.
19. مرکز آمار ایران.(1392). سالنامۀ آماری استان خراسان شمالی. مرکز آمار ایران.
20. موحدی، م.، حجاری‌زاده ب.، رحیمی، ا. د.¬، آرشین‌چی، م.¬، امیرحسینی خ.¬، مطلق، م. ا.، و حق‌دوست، ع. ا. (1386). روند تغییرات شاخص‌های مهم سلامت و الگوی نابرابری جغرافیایی آن‌ها در جمعیت روستایی کشور. تحقیقات نظام سلامت حکیم، 10(4)10-1.
21. مولایی، م. (1386). مقایسة درجة توسعه‌یافتگی بخش خدمات و رفاه اجتماعی استان‌های ایران طی سال‌های 1373 و 1383. رفاه اجتماعی، 6(24)، 258-241.

22. Apostolache, M. A. (2014). Regional development in Romania – from regulations to practice. Procedia Economics and Finance, 8, 35-41.
23. Bleichrodt, H., & van Doorslaer, E. (2006). A welfare economics foundation for health inequality measurement. Journal of Health Economics, 25(5), 945-957.
24. Bommier, A., & Stecklov, G. (2002). Defining health inequality: Why Rawls succeeds where social welfare theory fails. Journal of Health Economics, 21(3), 497-513.
25. Drezner, T., & Drezner, Z. (2007). The gravity p-median model. European Journal of Operational Research, 179(3), 1239-1251.
26. Fang, P., Dong, S., Xiao, J., Liu, C., Feng, X., & Wang, Y. (2010). Regional inequality in health and its determinants: Evidence from China. Health Policy, 94(1), 14-25.
27. Holt, G. L. (2005, November). Measuring spatial accessibility of primary health care. Paper presented at the 17th Annual Colloquium of the Spatial Information Research Centre, Dunedin, New Zealand.
28. Kawachi, I., Subramanian, S. V., & Almeida-Filho, N. (2002). A glossary for health inequalities. Journal of Epidemiology and Community Health, 56(9), 647-652.
29. Lai, D., Huang, J., Risser, J. M., & Kapadia, A. S. (2008). Statistical properties of generalized Gini coefficient with application to health inequality measurement. Social Indicators Research, 87(2), 249-258.
30. Learmonth, M., & Harding, N. (2006): Evidence‐based management: The very idea. Public administration, 84(2), 245-266.
31. Mark, L., & Nancy, H. (2006). Evidence-based management: The very idea. Public Administration, 84(2), 245-266.
32. Marmot, M., & Wilkinson, R. G. (Eds.). (1998). Social determinants of health: The solid facts. Copenhagen, Denmark: World Health Organization.
33. Opricovic, S. (1998). Multicriteria optimization of civil engineering systems. (Unpublished doctoral dissertation), University of Belgrade, Belgrade, Serbia.
34. Opricovic, S., & Tzeng, G.-H. (2004). Compromise solution by MCDM methods: A comparative analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156(2), 445-455.
35. Pilkington, P. (2002). Social capital and health: Measuring and understanding social capital at a local level could help to tackle health inequalities more effectively. Journal of Public Health, 24(3), 156-159.
36. Rae, M. (2006). Health inequalities- a sustainable development issue. Public Health, 120, 1106-1109.
37. Spork, H. (2006). Building healthy communities. Queensland, Australia: Griffith University Press.
38. World Health Organization (WHO). (1998). Determinants of health: The solid facts. Geneva.
39. Wu, C.-R., Lin, C.-T., & Chen, H.-C. (2007). Optimal selection of location for Taiwanese hospitals to ensure a competitive advantage by using the analytic hierarchy process and sensitivity analysis. Building and Environment, 42(3), 1431-1444.
ارجاع به مقاله
میره ای م., & پیله ور م. (2018). سنجش نابرابری شاخص های بهداشت و درمان در شهرستان های استان خراسان رضوی. جغرافیا و توسعه ناحیه ای, 15(2), 45-70. https://doi.org/10.22067/geography.v15i2.49800
نوع مقاله
علمی- پژوهشی